داخلا ؛ 1878
پڙهيو ويو ؛ 961
پسند ڪيو ويو ؛ 0
تاريخ ؛ 2012-03-06


تصويرون




ٽائيم لائين

1880.00.00-A.D
آخوند عبدالرحيم 1880ع ڌاري وفات ڪئي.




sindhianaسنڌيانا--آخوند عبدالرحيم وفا عباسي

ٽائيٽل ؛ آخوند عبدالرحيم وفا عباسي


شاخ : ليکڪ

آخوند عبدالرحيم ”وفا“ عباسي: 19 صديءَ جو برک سنڌي عالم ۽ مشهور سنڌي ليکڪ -آخوند- عبدالرحيم ’وفا‘ عباسي، اصل ڳوٺ قبي سعيد خان تعلقي شهدادڪوٽ ضلعي لاڙڪاڻي جو رهاڪو هو. سندس ڄمڻ جي -تاريخ- جي صحيح خبر ڪا نه آهي. -آخوند- عبدالرحيم عباسي، شروعاتي -تعليم- پنهنجي ڳوٺ قبي سعيد خان ۾ حاصل ڪئي. وقت گذرڻ سان گڏ ماڻهن جي سوچ ويچار ۾ فرق ايندو وڃي ٿو. تيئن -آخوند- عبدالرحيم عباسي، جڏهن وڏو ٿيو ته پنهنجي اباڻي ڳوٺ کي خير -آباد- چئي اچي ڪراچيءَ ۾ رهڻ لڳو. -آخوند- صاحب پنهنجي محنت، دانائيءَ ۽ ادبي لياقتن جي ڪري -ٿوري- ئي عرصي ۾ ڪراچيءَ جي نالي وارن ليکڪن ۽ اديبن ۾ شمار ٿيڻ لڳو. 1851ع ۾ سنڌ جي ڪمشنر سر -بارٽل فريئر- واري دؤر ۾ سنڌي ٻوليءَ جي تعليمي ۽ نصابي ڪتابن جي تياريءَ جو سلسلو شروع ٿيو، جنهن لاءِ ڄاڻو ماڻهو گهربل هئا. اڳتي هلي -تعليم- کاتي لاءِ ورنيڪيولر ڪاميٽي مقرر ٿي، جنهن جي آڏو ڄاڻو اديب سنڌي ڪتاب -تصنيف- ۽ تاليف ڪري ڇپائيءَ لاءِ پيش ڪرڻ لڳا. -آخوند- عبدالرحيم به انهن مان هڪ هو. -آخوند- عبدالرحيم جي ادبي خدمتن کي ڪڏهن به وساري نٿو سگهجي. هيءُ سنڌ جي ڪوهستاني علائقي جو واحد فرد هو، جنهن ڪوهستان جي ليکڪن ۽ شاعرن جي دلين ۾ علم ۽ ادب جو چاهه جاڳايو. -آخوند- عبدالرحيم جي خدمتن جي ڪري ئي ڪوهستاني ليکڪن ۽ شاعرن جا ڪتاب ورنيڪيولر لٽريچر ڪاميٽيءَ ڇپايا. -آخوند- عبدالرحيم ڪاڇي، ڪوهستان ۽ لس ٻيلي جي شاعرن ۽ سگهڙن جا جوڙيل قصا ۽ داستان توڙي ٻيا اعليٰ معنيٰ ڀريل -بيت- گڏ ڪيا ۽ پوءِ انهن کي سوڌي سنواري جدا جدا ڪتابن جي صورت ۾ ”تعليم کاتي لاءِ“ ورنيڪيولر ڪاميٽيءَ آڏو پيش ڪيو ۽ انهن کي ڇپائڻ لاءِ منظور ڪرايو. هن جيڪي ڪتاب مرتب ڪيا، -تن- مان ڪن جا نالا هيٺ ڏجن ٿا:
(1) ڪتاب ”هر گنيو“1273هه/1857ع ۾ مرتب ڪيائين، جيڪو سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ، ڊاڪٽر نبي بخش خان -بلوچ- جي تصحيح سان سال 1993ع ۾ ڇپائي پڌرو ڪيو آهي.
(2) ”قصو وڪيي ڏاتار جو“، -آخوند- عبدالرحيم 14 جون 1870ع تي ٺاهي تيار ڪري ورنيڪيولر لٽريچر ڪاميٽيءَ آڏو پيش ڪيو.
(3-4) ”قصو جمجمه سلطان“ ٺاهيل شاعر ”مير“ جو ۽ ”قصو -بهرام- شاهه جو“ جوڙيل ڇتي کٽيءَ جو، اهي ٻئي قصا پڻ -آخوند- عبدالرحيم ورنيڪيولر لٽريچر ڪاميٽيءَ آڏو رکيا، پر ڇپجي نه سگهيا.
(5) ”قصو دلوراءِ جو“، جيڪو پهريون دفعو سال 1870ع ۾ ڇپيو.
(6) ”قصو سيف الملوڪ ۽ -بديع الجمال- جو“، جيڪو 1870ع کان پوءِ ٻه ڀيرا ڇپيو.
(7) ”قصو عمر ماريءَ جو“، جيڪو پڻ ورنيڪيولر لٽريچر ڪاميٽيءَ چونڊيو ۽ ڇپايو.
(8) ”قصو سسئي پنهونءَ جو“ ٺاهيل محمد عارف ڪلهوڙي جو، جيڪو ورنيڪيولر لٽريچر ڪاميٽيءَ چونڊيو ۽ 1867ع کان اڳ ڇپيو.
(9) ”قصو ڪوئا ۽ ٻلي“ جوڙيل خير شاهه جو، جيڪو ورنيڪيولر لٽريچر ڪاميٽيءَ چونڊيو ۽ 1872۾ ڇپيو.
(10) ”قصو عجائب شاهه جو“، جوڙيل شاعر لؤنگ جو، -آخوند- عبدالرحيم، ورنيڪيولر ڪاميٽيءَ آڏو ڇپائيءَ لاءِ پيش ڪيو.
آخوند عبدالرحيم جي لکڻي سهڻي ۽ آسان لفظن سان جُڙيل هوندي هئي. سندس ڪتاب ”جواهراللغات سنڌي اڪيچار“ پنهنجو مٽ پاڻ آهي. هن ڪتاب جي -تصنيف- وقت -آخوند- عبدالرحيم، سنڌي -الف- بي- ۽ سنڌي صورتخطيءَ بابت علمي لحاظ سان سوچيو ۽ -ان- سلسلي ۾ ڪي نوان رخ پيش ڪيا. هڪ ته خالص سنڌي اُچار وارن اکرن مان ڪن کي ڪي نيون صورتون ڏنائين ۽ ٻيو -الف- بي- جي ترتيبوار سٽاءَ قائم ڪيائين، جيڪا ”جواهر اللغات سنڌي اڪيچار“ جي مقدمي ۾ ڏنل آهي، ٽيون ته لفظن جي صورتخطيءَ ڏانهن چڱو خاصو ڌيان ڏنائين. ”جواهراللغات سنڌي اڪيچار“ ڊاڪٽر نبي بخش خان -بلوچ- جي مقدمي سان سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ 1993ع ۾ ڇپائي پڌري ڪئي آهي. -آخوند- عبدالرحيم سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ ۽ ڪوهستاني پٽيءَ جي سنڌي ادب جو سرواڻ، 1880ع ڌاري هن فاني دنيا مان لاڏاڻو ڪري ويو.




رايا ؛
حوالو ؛ انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا (جلد پهريون)

ڇا اوهان وٽ -آخوند عبدالرحيم وفا عباسي- سان لاڳاپيل ڪو مواد تصوير يا نقشو وغيره آهي، ته اوهان اهو مواد انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا سان شيئر ڪريو، اسان هن داخلا کي اوهان جي مواد سان وڌيڪ بهتر بڻائينداسين.
مواد موڪلڻ لاءِ ڪلڪ ڪريو
ڇا هي مضمون اوهان کي پسند آيو ته هن بٽڻ تي ڪلڪ ڪريو
//
مکيه صفحو
داخلا صفحو
فهرست موضوع
فهرست الف ب
تاريخ جا حوالا
تصويرون
جامع سنڌي لغت
سنڌي انگريزي لغت
بلاگ ۽ بحث
مدد ڪريو
ڊاڪومينٽيشن
اسان بابت
رابطو ڪريو

آخوند عبدالرحيم وفا عباسي - مان نڪتل ٻيون شاخون-


ليکڪ - موضوع جون ٻيون داخلائون-
آتم تلريجا
آچاريه آسودومل گدواڻي
ٻگهيو عزيز الرحمان ڊاڪٽر
ٻلديو نندلال ڪالرو
اڪرم انصاري پروفيسر
الطاف شيخ
آچاريه ڀڳوان ديو
بروهي عبدالحليم
بروهي علي احمد
برهمچاري پرڀوداس
آخوند عبدالرحيم وفا عباسي
ابوالفضل نور احمد سنڌي
آڏواڻي ، جڳت
آڏواڻي ، رام ڪرشن ھيرانند راھي
آڏواڻي ، سنيل سندر سنگھه
آڏواڻي ڪيولرام
آزاد انور ڪانڌڙو
ايڇ جي راورٽي
انور عباسي
انور علي سرهيو
آشا درگاپوري
آغا شهاب الدين
بلو مؤمن
آغا نورمحمد پٺاڻ
ابراهيم کرل
ابڙو حميد
ٻرڙو خير محمد
ٻرڙو رياضت
بشير احمد هيسباڻي
بنگلزئي حاجي عبداللطيف
براهوئي تاج بانو
استاد لغاري
اصغر سنڌي
امام بخش عاصم
انڍڙ ڊاڪٽر صبغت الله
ائٽڪن اِي ايڇ
ڀاٽيا ، وشنو
ڀٽي عبدالستار
تنيو گل محمد
ٺٽوي مير عـلي شيــر قانـع
ترجنيف
ثناءَ الله قادري
ڀڳوان اٽلاڻي
ڀڳواناڻي سترامداس ڪيولرام
ڀڳوان سي . ٿڌاڻي پشپ
ڀڳوان لالواڻي
ترين اقبال
ڀڳونتي پي چانڊواڻي
ڀڳونتي لڇمڻ ڪڪڙيجا
ٽاڊ جيمز
تولارام ڪنعيا لال رهيجا
تاج تاج محمد شيخ
ٽوپڻ داس ڪندن مل جيوتراماڻي
ٽهل ايسرداس ڪيسواڻي
تيرٿ داس هوتچند واڌواڻي
تيرٿ سڀاڻي
تيرٿ وسنت
ٿڌاڻي، اين وي
ٿڌاڻي ڏيئومل گاگن مل
ٿڌاڻي هوتچند
تارڙ مستنصرحسين
پيرزادو شاهنواز مولائي
پاٽينجر هينري
جتوئي عبدالرحمـٰن
جسڪاڻي محمد مٺل
جشن واسواڻي دادا
جعفراڻي عبدالعزيز
جعفر علي خاصخيلي ناچيز
جعفري غلام تقي
جڳديش لڇاڻي
جلال الدين سيوطي
جمن احمداڻي


.....ليکڪ موضوع جون وڌيڪ داخلائون

انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، پراجيڪٽ آف سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حق ۽ واسطا محفوظ آهن