داخلا نمبر 1900
عنوان ابن حوقل
شاخ شخصيتون
پڙهيو ويو 914 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد پهريون
ابن حوقل

ابن حوقل

ابن حوقل جو ٺاهيل سنڌ جو نقشو

ابن حوقل جو ٺاهيل سنڌ جو نقشو

ابن حوقل

ابن حوقل: ابن حوقل هڪ مشهور عرب سياح ۽ جاگرافيدان ٿي گذريو آهي. سندس اصل نالو ابوالقاسم محمد بن حوقل هو. سندس تاريخ پيدائش جي صحيح خبر نه آهي، پر سندس هڪ تحرير مان معلوم ٿئي ٿو ته هيءُ رمضان 331هه/مئي 943ع ۾ دنيا جي ملڪن جون حالتون معلوم ڪرڻ لاءِ بغداد مان روانو ٿيو ۽ اولهه کان اوڀر تائين پوري اسلامي دنيا گهميو. سندس پيش رو جاگرافيدانن ابن خرداذبه ۽ ابن قدامه جا ڪتاب هن لاءِ رهنما هئا.
پاڻ سياحت دوران 340 هه/ 951ع ۾ اصطخريءَ سان به مليو. 345هه/956ع ڌاري ابن حوقل سنڌ ۽ بلوچستان آيو. هن هتي ڳالهائجندڙ ٻولين ۽ انهن جي لهجن جو اڀياس ڪيو ۽ تحقيق ڪري ٻڌايائين ته ملتان تائين سنڌي ٻولي ڳالهائجي ٿي. 367هه/977ع ۾ ابن حوقل بغداديءَ سنڌ جو پهريون نقشو تيار ڪيو، ان وقت سنڌ ۾ جيڪي رياستون ڏيکاريون اٿس، تن جا نالا مڪران، مُشڪي، منصوره، مُلتان، طوران، وهند، قنوج ۽ ٻڌيه آهن. اهو قديم سنڌ جو دنيا ۾ پهريون نقشو آهي. بن شيبان'>جلم بن شيبان جي ملتان ۾ تقرريءَ کان ٻه سال پوءِ 367هه/977ع ۾ ابن حوقل بغدادي مُلتان ۾ پڻ وارد ٿيو. سندس باري ۾ مشهور آهي ته هو اسماعيلي فرقي سان واسطو رکندو هو. اُن مان اسماعيلي تحريڪ جي تنظيم ۽ حڪمت عمليءَ جو ڏس ملي ٿو، جنهن موجب ابن حوقل صرف بن شيبان'>جلم بن شيبان جي ڪارڪردگيءَ ۽ گهربل فوجي ڪمڪ جو جائزو وٺڻ لاءِ آيو هو، پر هن ڄاڻي واڻي پنهنجي سفرنامي ۾ اسماعيليه تبليغ جو ڪو ذڪر نه ڪيو. جڏهن ته بن شيبان'>جلم بن شيبان (متوفي 376هه/986ع) جي وفات کان هڪ سال اڳ ۾ (375هه/985ع) بشاري مقدسي ’ملتان‘ جو سفر ڪرڻ بعد لکي ٿو ته: ’مُلتان وارا شيعا آهن، اذان ۾ ’حي علي الخيرالعمل‘ چون ٿا ۽ اقامت ۾ ٻه دفعا تڪبير پڙهن ٿا.‘ ان کانسواءِ ابن حوقل بغداديءَ گجرات جو نقشو به تيار ڪيو. 976ع ۾ هن ’المسالڪ والممالڪ‘ جي نالي سان هڪ ڪتاب به ترتيب ڏنو، جيڪو هاڻ ڇپجي چڪو آهي. سندس وفات 367هه/977ع ۾ ٿي.


هن صفحي کي شيئر ڪريو

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

0331.09.00  هجري

ابن حوقل: ابن حوقل هڪ مشهور عرب سياح ۽ جاگرافيدان ٿي گذريو آهي . سندس اصل نالو ابوالقاسم محمد بن حوقل هو . سندس تاريخ پيدائش جي صحيح خبر نه آهي ، پر سندس هڪ تحرير مان معلوم ٿئي ٿو ته هيءُ رمضان 331هه/مئي 943ع ۾ دنيا جي ملڪن جون حالتون معلوم ڪرڻ لاءِ بغداد مان روانو ٿيو ۽ اولهه کان اوڀر تائين پوري اسلامي دنيا گهميو .


0943.05.00  عيسوي

ابن حوقل: ابن حوقل هڪ مشهور عرب سياح ۽ جاگرافيدان ٿي گذريو آهي . سندس اصل نالو ابوالقاسم محمد بن حوقل هو . سندس تاريخ پيدائش جي صحيح خبر نه آهي ، پر سندس هڪ تحرير مان معلوم ٿئي ٿو ته هيءُ رمضان 331هه/مئي 943ع ۾ دنيا جي ملڪن جون حالتون معلوم ڪرڻ لاءِ بغداد مان روانو ٿيو ۽ اولهه کان اوڀر تائين پوري اسلامي دنيا گهميو .


0345.00.00  هجري


پاڻ سياحت دوران 340 هه/ 951ع ۾ اصطخريءَ سان به مليو . 345هه/956ع ڌاري ابن حوقل سنڌ ۽ بلوچستان آيو . هن هتي ڳالهائجندڙ ٻولين ۽ انهن جي لهجن جو اڀياس ڪيو ۽ تحقيق ڪري ٻڌايائين ته ملتان تائين سنڌي ٻولي ڳالهائجي ٿي .


0956.00.00  عيسوي

پاڻ سياحت دوران 340 هه/ 951ع ۾ اصطخريءَ سان به مليو . 345هه/956ع ڌاري ابن حوقل سنڌ ۽ بلوچستان آيو . هن هتي ڳالهائجندڙ ٻولين ۽ انهن جي لهجن جو اڀياس ڪيو ۽ تحقيق ڪري ٻڌايائين ته ملتان تائين سنڌي ٻولي ڳالهائجي ٿي .


0977.00.00  عيسوي

ابن حوقل: سندس وفات 367هه/977ع ۾ ٿي



شخصيتون - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

بابا بنکنڊي مهراج
بابا حاجي ميرمحمد
بابا سريچند
بابا صلاح الدين
بابا فريد مسعود گنج شڪر
بابا گرپت صاحب
بابا گوبند داس
بابا نيڀراڄ
بابر بادشاهه
بابو
شخصيتون ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون