داخلا ؛ 3000
پڙهيو ويو ؛ 918
پسند ڪيو ويو ؛ 2
تاريخ ؛ 2012-03-17


تصويرون




ٽائيم لائين

1897.00.00-A.D
اين جي مجمدار: مجمدار جو جنم 1897ع ۾ ٿيو .

1927.00.00-A.D
هو سال 1927ع ۾ آرڪيالاجيڪل سروي آف انڊيا ۾ سپرنٽينڊنٽ مقرر ٿيو ۽ حياتيءَ جي آخري گهڙين تائين ان عهدي تي فائز رهيو .

1938.11.11-A.D
بدقسمتيءَ سان هن کي 11 نومبر 1938ع تي جو هي تعلقي ۾ نئين گاج ڀرسان روهيل جي ڪنڀ يا ڪُن واري قديم دڙي وٽ ڌاڙيلن اوپرو ۽ خزانو کوٽيندڙ سمجهي قتل ڪري ڇڏيو هو .




sindhianaسنڌيانا--اين جي مجمدار

ٽائيٽل ؛ اين جي مجمدار


شاخ : شخصيت

اين. جي. مجمدار: مشهور آرڪيالاجسٽ اين. جي. مجمدار جو پورو نالو ’نوني گوپال‘ هو. ’نوني‘ -بنگالي- زبان جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ’مکڻ‘ ۽ اصطلاحي معنيٰ موجب پيارو. نوني گوپال جي معنيٰ ٿي ”گوپال جو پيارو“. مجمدار اصل ۾ موضع دار آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”ڳوٺ، شهر يا وستيءَ جو وڏيرو“. موضع مان بدلجي ”موجع“ ٿيو ۽ رفته رفته اهو موجمدار/ ’مجمدار‘ بڻجي ويو، حالانڪ هو ڪو وڏيرو ڪونه هو. جيئن ڪن ذاتين جا ماڻهو پنهنجي ڌنڌي يا عهدي سبب -ان- ذات جا ٿي ويا آهن. جيئن مفتي، قاضي، آخوند، وغيره. توڙي جو مفتي، قاضي ۽ -آخوند- به ڪا ذات نه آهي.
مجمدار جو -جنم- 1897ع ۾ ٿيو. هن ڪلڪتي يونيورسٽيءَ ۾ -تعليم- حاصل ڪئي. هو يونيورسٽيءَ جو هڪ ذهين ۽ هوشيار شاگرد هو. 1920ع ۾ ايم. اي جو امتحان پاس ڪيائين. ڪجهه ورهيه ساڳيءَ يونيورسٽيءَ ۾ -استاد- ٿي رهيو. سال 1924ع ۾ هو راجشاهي عجائب گهر ۾ ڪيوريٽر (Curator) مقرر ٿيو. سنسڪرت ۽ پراڪرت ٻولين جو ماهر هو. پراڻا ڪتبا پڙهڻ ۽ سڪن سڃاڻڻ جو پڻ ماهر هو. قديم کنڊرن بابت کوجنا ڪرڻ جو کيس تمام گهڻو شوق هو. هو قديم آثارن جي ماهرن، سر جان مارشل، ديارام ساهني ۽ اي. جي. ايڇ. مئڪي سان موهن جي دڙي جي کوٽائيءَ ۾ -ٻانهن- ٻيلي ٿي رهيو. هو سال 1927ع ۾ آرڪيالاجيڪل سروي آف -انڊيا- ۾ سپرنٽينڊنٽ مقرر ٿيو ۽ حياتيءَ جي آخري گهڙين تائين -ان- عهدي تي فائز رهيو. جيئن ئي هو هن کاتي ۾ آيو ته جلد ئي کيس لاڙڪاڻي ويجهو ’جهڪر جي دڙي‘ جي کوٽائيءَ لاءِ موڪليو ويو. -ان- کان پوءِ هن سنڌ جي ڪاڇي واري علائقي جوهي، سيوهڻ ۽ ڪوهستان ۾ سال 1929ع کان 1930ع تائين کوٽائي ڪرائي. هن انهن علائقن ۾ 62 نهايت ئي اهم ماڳ ڳولي لڌا، -جن- مان ڪن جو تعلق -تاريخ- کان اڳ واري دور سان هو، ته ڪن جو وري ٽامي واري دور سان هو. سال 1938ع ۾ هن وري کوٽائي ۽ کوجنا شروع ڪئي. هن ڀيري هن کيرٿر ۽ -ان- جي ڀر واري -ٽاڪرو- ميداني علائقن ۾ کوجنا ڪئي. -ٿوري- ئي وقت ۾ هن اهڙا ماڳ ڳولي لڌا، -جن- جو تعلق ٽامي جي دور سان هو. سندس ڪتاب ”سنڌ ۾ قديم کنڊرن جون کوٽايون ۽ کوجنائون“ وڏي اهميت رکي ٿو.
سنڌ جي قديم آثارن تي ٿيل جملي کوجنا جو جيڪڏهن -جائزو- وٺنداسين ته -ان- ۾ -بنگالي- آرڪيالاجسٽ اين. جي. مجمدار جو نالو هڪ تيز رفتار مهم جُو طور سامهون ايندو. وڏو کوجنائي ماهر هو. هن پنهنجي 41 ورهين جي ڄمار ۾ هڪ وڏو ڊگهو ۽ اڻانگو ڪم ڪري اهڙو مثال قائم ڪيو، جو هو هن وقت آرڪيالاجيءَ جي ماهرن لاءِ هماليه جيڏي هڪ بلند ڪسوٽي بڻجي ويو آهي. هونئن ته هن ڪيتريون ئي کوجنائي مهمون هلايون، پر سنڌ ۾ سندس ڪم سڀ کان -جاندار- رهيو آهي. کوجنائي مهم دوران مجمدار آمري، چانهوءَ جو دڙو، جهڪر جو دڙو، ڪاهوءَ جو دڙو، ڪلان ڪوٽ، سڌيرڻ جو دڙو، ڌامراهه جا دڙا، علي مراد، گاجي شاهه، پانڌي واهه، ڊنب بڍي، معصوم جي بٺي، روهيل جو ڪنب ۽ ٿرڙ ٽڪريءَ سميت وڏي تعداد ۾ قديم تاريخي کنڊر ۽ دڙا دريافت ڪري، -تاريخ- جي وکريل ۽ وڃايل ورقن کي سانڍي، سنڌ جي تمام وڏي خدمت ڪئي. اها به ڪيڏي نه عجيب ڳالهه آهي ته جيڏي سنسني خيزي مجمدار جي پنهنجي مزاج ۽ زندگيءَ ۾ هئي، جنهن ڪارڻ هو ايڏو وڏو کوجنائي ماهر ٿي ويو هو ته سندس موت به ايڏو ئي پراسرار ۽ سنسني خيز ٿيو. سندس بي وقتائتو موت سنڌ ۾ ئي سندس آخري مهم دوران ٿيو، جيڪا هن 27 -آڪٽوبر- 1938ع کان دادو ضلعي ۾ شروع ڪئي هئي. بدقسمتيءَ سان هن کي 11 نومبر 1938ع تي جوهي تعلقي ۾ نئين گاج ڀرسان روهيل جي ڪنڀ يا ڪُن واري قديم دڙي وٽ ڌاڙيلن اوپرو ۽ خزانو کوٽيندڙ سمجهي قتل ڪري ڇڏيو هو. -پاڪستان- جي قديم آثارن وارو وفاقي کاتو -ان- جاءِ تي ڪو يادگار ٺهرائي، -جتي- آرڪيالاجيءَ جي ايڏي وڏي ماهر آخري دم ڏنو هو، اِها اُن لاءِ فخر جي ڳالهه چئبي.




رايا ؛
حوالو ؛ انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد پهريون

ڇا اوهان وٽ -اين جي مجمدار- سان لاڳاپيل ڪو مواد تصوير يا نقشو وغيره آهي، ته اوهان اهو مواد انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا سان شيئر ڪريو، اسان هن داخلا کي اوهان جي مواد سان وڌيڪ بهتر بڻائينداسين.
مواد موڪلڻ لاءِ ڪلڪ ڪريو
ڇا هي مضمون اوهان کي پسند آيو ته هن بٽڻ تي ڪلڪ ڪريو
//
مکيه صفحو
داخلا صفحو
فهرست موضوع
فهرست الف ب
تاريخ جا حوالا
تصويرون
جامع سنڌي لغت
سنڌي انگريزي لغت
بلاگ ۽ بحث
مدد ڪريو
ڊاڪومينٽيشن
اسان بابت
رابطو ڪريو

اين جي مجمدار - مان نڪتل ٻيون شاخون-


شخصيت - موضوع جون ٻيون داخلائون-
بابا بنکنڊي مهراج
بابا حاجي ميرمحمد
بابا سريچند
بابا صلاح الدين
بابا فريد مسعود گنج شڪر
بابا گرپت صاحب
بابا گوبند داس
بابا نيڀراڄ
بابر بادشاهه
بابو
بابو پالاري
بابو غلام حسين
باتو خان
بادام ناتوان
بادشاهه
بادل2
بادل جمالي
بادو درويش
بارٽل فريئر
باز محمد جوڻيجو ڊاڪٽر
باگو فقير
باقر سنائي
آتمارام لعلواڻي
بالاچ گرگيج
بالميڪي/والميڪي
بانو قدسيه
بانو محبوب
ٻاٻيهو
ٻاٻاڻي ڪيرت
بجار خان ڊومبڪي
آچار ڪاڪو
بچارام ليلارام ليڏواڻي
بچايو رند
بچل شاهه (بزرگ)
بچل شاهه جيلاني
بچل شاهه
بخاري پير
بخاري جمال الدين
سيد حاڪم علي شاهه بخاري
سيد محسن شاهه بخاري
ڪامريڊ عزيز سلام بخاري
مستور فاطمه بخاري
بختاور ڀٽو زرداري
بختاور پليجو
بختاور شهيد
بختيار چنا
بخش علي جتوئي
بخشل باغي
بخشڻ مهراڻوي
بدر الدين اڄڻ ڊاڪٽر
بدر سميجو
بدر سومرو
ٻاگهل ٻائي
ٻاگهي
ٻانڀڻ
ٻانڀڻ ڊاڪٽر رفيق احمد
ٻانهون خان شيخ
ٻائي ٻڍي
ٻڌ
ٻڍل بيگ ميرزا
ٻڍل شاهه بخاري
ٻڍل شاهه ولد نواب شاهه
ٻرڙو محبت علي ڊاڪٽر
ٻگهيو محمد قاسم ڊاڪٽر
ٻلديو گاجرا
ٻلديو گرمکسنگهه گهنشاڻي
ٻلديو مٽلاڻي
ارنيسٽ ٽرمپ
ٻنوي سيف
ٻوڌراج ٻوڌ
استاد نظاماڻي
اسحاق جمالي ڊاڪٽر
اسحاق سنڌي قلندر پاٽائي
اسدالله ڀٽو
اسدالله ڀٽو پروفيسر
اسدالله شاهه فدا ٽکڙائي حڪيم
اسدالله کهڙوي
اسدالله لاڙڪ ڊاڪٽر
اسد جمال پلي ڊاڪٽر
اسرار شام
اسراڻ غلام محمد، خانبهادر
اسڪائوٽ تحريڪ جو باني
اسڪندر مرزا
اسماعيل بن حضرت امام جعفر الصادق
اسماعيل چانڊيو
اسماعيل شاهه بخاري
اسماعيل فقير ڏيرو
اسماعيل فقير سمون
اشتياق انصاري
اشتياق حسين قريشي ڊاڪٽر
اشرف. ڊبليو. تاباني
اشرف سمون ڊاڪٽر
اشرف شاهه ڪامارائي
اشعري
اصحاب ڪهف
اظهر گيلاني
اعجاز علي بيگ مرزا
اعجاز علي خواجه
اعجاز قريشي پروفيسر
اعظم خان


.....شخصيت موضوع جون وڌيڪ داخلائون

انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، پراجيڪٽ آف سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حق ۽ واسطا محفوظ آهن