داخلا جي تاريخ 2012-03-13
داخلا نمبر 2623
عنوان بگٽي، اڪبر خان
شاخ سياستدان
پڙهيو ويو 671 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد پهريون
اڪبر بگٽي

اڪبر بگٽي

بگٽي، اڪبر خان

بگٽي، اڪبر خان: نواب اڪبر ولد محراب خان بگٽي، 12 جولاءِ 1927ع تي کيتران (بلوچستان) ۾ ڄائو هو. اڪبر بگٽي، سر شهباز خان بگٽي جو پوٽو هو. ننڍي عمر ۾ هو ڪراچيءَ ۾ پڙهيو ۽ سندس سنڀال ڪجهه وقت علامه آءِ. آءِ. قاضيءَ جي گهر واري ايلسا قاضيءَ ڪئي ۽ سائين جي ايم سيد جي پٽ امير حيدر سان گڏ هن علامه آءِ آءِ قاضي ۽ ايلسا قاضي وٽ تعليم حاصل ڪئي. ان کانپوءِ هن ايچيسن ڪاليج لاهور ۽ آڪسفورڊ يونيورسٽيءَ مان تعليم حاصل ڪئي. هو سنڌي روانيءَ سان ڳالهائيندو هو .
اڪبر بگٽي مئي 1958ع جي ڇوٽي چونڊ ۾ قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو ويو. اها سيٽ ڊاڪٽر خانصاحب جي قتل ٿيڻ تي خالي ٿي هئي ۽ هو سرڪاري ڌر جو حامي ٿي ويو هو. وزيراعظم فيروز خان نون (ريپبليڪن) جي ڪابينا ۾ 20 سيپٽمبر 1958ع کان 7 آڪٽوبر 1958ع تائين گهرو معاملن جو وزير رهيو ۽ ملڪ ۾ مارشل لا لڳڻ بعد اها ڪابينا برطرف ڪئي ويئي هئي .
1960ع ۾ کيس گرفتار ڪري فوجي عدالت سزا ڏني ۽ هو ڪنهن به چونڊيل عهدي لاءِ نااهل ٿي ويو. قانوني پيچيدگين سبب هو 1970ع وارين عام چونڊن ۾ اميدوار نه ٿي سگهيو. بهرحال هن پنهنجي ننڍي ڀاءُ اسد نواز بگٽيءَ جي چونڊ مهم هلائي جيڪو نيشنل عوامي پارٽيءَ جي ٽڪيٽ تي بيٺو هو. بعد ۾ اسد نواز بگٽي نعپ جي حڪومت ۾ صوبائي وزير به ٿيو. اڪبر بگٽي جا نعپ جي قيادت سان خاص ڪري مير غوث بخش بزنجي سان اختلاف ٿي پيا. هن وفاقي حڪومت ۽ صدر ذوالفقار علي ڀٽي کي ”لنڊن پلان“ کان آگاه ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ سردار عطاءُالله جي صوبائي حڪومت 14 فيبروري 1973ع تي برطرف ڪئي ويئي. ٻئي ڏينهن وفاقي حڪومت اڪبر بگٽيءَ کي بلوچستان جو گورنر مقرر ڪيو ۽ صوبي ۾ فوج مقرر ڪري ’نعپ‘ جي اڳواڻن ۽ ڪارڪنن جون وڏي پيماني تي گرفتاريون شروع ڪيون ويون. پهرين جنوري 1974ع تي هن گورنريءَ جي عهدي تان استعفيٰ ڏني. بلوچستان ۾ آپريشن ڪيو ويو ۽ اڪبر بگٽيءَ ان آپريشن جي حمايت ڪئي .
1988ع ۾ هو بلوچستان نيشنل الائينس ۾ شامل ٿيو ۽ 4 فيبروري 1989ع تي بلوچستان جو وڏو وزير مقرر ٿيو. تڏهن محترمه بينظير ڀٽو وزيراعظم هئي. بگٽيءَ جي حڪومت ڪجهه معاملن تي ساڻس اختلاف ڪندي رهي. نيٺ 6 آگسٽ 1990ع تي صدر جي حڪم تي وفاقي ۽ صوبائي حڪومتون برطرف ڪيون ويون .
1990ع وارين چونڊن لاءِ اڪبر بگٽيءَ جمهوري وطن پارٽي ٺاهي جيڪا صوبي ۾ اڪيلي اڪثريتي پارٽيءَ طور اڀري. 1993ع ۾ اڪبر بگٽي پاڪستان جي صدارت جي چونڊ ۾ بيهڻ جو اعلان ڪيو، پر بعد ۾ هٿ کڻي ويو ۽ سردار فاروق احمد لغاريءَ جي حمايت جو اعلان ڪيائين. 1997ع ۾ اڪبر بگٽي ٻيهر جمهوري وطن پارٽيءَ جي ٽڪيٽ تي قومي اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو .
2004ع ۾ بلوچستان جي بگٽي علائقي ۾ جڏهن هٿيار بند ويڙهه شروع ٿي ته هو 2005ع ۾ انڊرگرائونڊ ٿي ويو. ان وقت جي پاڪستان حڪومت جو خيال هو ته هو ڪاسترو ۽ چي گويرا جي طرز تي گوريلا جنگ وڙهي رهيو آهي. لڳاتار سرڪاري حملن بعد کيس 26 آگسٽ 2006ع تي ڪوهلو جي جبلن جي هڪ غار ۾ قتل ڪيو ويو. اها جاءِ ڪوئيٽا کان 150 ڪلوميٽر اوڀر ۾ آهي. سندس شهادت بعد بلوچستان ۾ سخت احتجاج پڻ ٿيو. پاڪستان جي تڏهوڪي صدر جنرل مشرف بگٽيءَ جي قتل کي پاڪستان جي فتح سڏيو ۽ ان ڪارروائيءَ جي اڳواڻي ڪندڙ آفيسرن کي واڌايون ڏنيون. اڪبر بگٽيءَ کي پهرين سيپٽمبر 2006ع تي ديره بگٽي جي اباڻي قبرستان ۾ دفنايو ويو. سندس ڪٽنب سندس تدفين ڪوئيٽا ۾ عوامي انداز سان ڪرڻ گهري پر حڪومت ان جي اجازت نه ڏني .
اڪبر بگٽيءَ جو خاندان: اڪبر بگٽي ٻه شاديون ڪيون. کيس سليم بگٽي، طلال بگٽي، ريحان بگٽي، جميل بگٽي، جمال بگٽي پٽ ٿيا، جن مان سليم ۽ طلال بگٽي موجوده وقت ۾ سياست ۾ سرگرم آهن .


هن صفحي کي شيئر ڪريو

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1927.07.12  عيسوي

نواب اڪبر، 12 جولاءِ 1927ع تي کيتران ۾ ڄائو.


1989.02.04  عيسوي

اڪبر خان بگٽي، 4 فيبروري 1989ع تي بلوچستان جو وڏو وزير مقرر ٿيو.


2006.08.26  عيسوي

اڪبر بگٽي کي 26 آگسٽ 2006ع تي ڪوهلو جي جبلن جي هڪ غار ۾ قتل ڪيو ويو.



سياستدان - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

بجاراڻي هزار خان
بچاڻي شمشاد بيگم
اسد سڪندر ملڪ
اسد عابد قاضي
اسفند يار ولي
اسماعيل راهو
اصغر خان
اعجاز جکراڻي
اعجاز علي خان ٽالپر
اعجاز علي خان جتوئي
سياستدان ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون