داخلا نمبر 7095
عنوان جابر بن حيان
شاخ شخصيتون
پڙهيو ويو 471 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد ٽيون
جابر بن حيام جو مجسمو

جابر بن حيام جو مجسمو

جابر بن حيان

جابر بن حيان: انساني تاريخ جو پهريون ڪيميادان ۽ مشهور فلسـفي جـابـر بن حيـان 721ع ۾ عـراق جي شهر ’ڪـوفي‘ ۾ ڄـائو. سـندس پـيءُ جو نالو ’احـمـد بـن حـيـان‘ هـو. سـنـدس ڪُنيت ’ابُو موسيٰ‘ هُئي. بن حيان'>جابر بن حيان هڪ سئو کان مٿي ڪتاب لکيا، جن مان 22 (ٻاويهه) ڪتاب ’علم ڪيميا‘ بابت آهن. هيءُ پهريون سائنسدان هو، جنهن معدنيات کي ٽن گروهن ۾ ورهايو. هن پنهنجي ليبـارٽـريءَ ۾ ڌاتـن کي بهـتـر بنـائـڻ، فولاد تيار ڪرڻ، ڪپڙي ۽ چمڙي تي رنگ چاڙهڻ، لوهه کي زنـگ کان محـفـوظ رکـڻ ۽ شيـشـي ســازيءَ ۾ ميگنيز ڊاءِ آڪسائيڊ استعمال ڪرڻ جا طريقا دريافت ڪيا. جابر جو سڀ کان وڏو ڪارنامو ٽن معدني تيزابن: لوڻ جو تيزاب، گندرف جو تيزاب ۽ شوري جو تيزاب دريافت ڪرڻ آهي. جڏهن ته سون کي حل ڪرڻ لاءِ، شوري جي تيزاب مان هڪ ٻيو تيزاب پڻ تيار ڪيائين، جنهن جو نالو ’ماءُ الملوڪ‘ هو، جيڪو هينئر تائين سون کي حل ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. سٽرڪ ائسڊ، ٽارٽرڪ ائسڊ ۽ ايسيٽڪ ائسڊ به بن حيان'>جابر بن حيان جي دريافت آهن. هن مختلف ڪيميائي عملن جي تشريح به ڪئي آهي. ڪيميا جي سامان ۾ ’قرع النبيق‘ ڪرنڦل به هن جي ايجاد آهي.

سندس اهم تصنيفون هيٺيون آهن:

(1) ’ورد ڪتب المائة والاثنا عشرة ‘:هيءُ ڪيمياگريءَ جي فن بابت مضمونن جو مجموعو آهي، (2) ’ڪتاب الثبعين ‘:هي علم ڪيميا تي جـابـر جي تفصيلـي تحقيق آهي، (3) ’ڪتب المـائة والا ربعة ولا ربعـون‘ يا ’ڪتب الموازين ‘:ڪيميا گريءَ ۽ جملي باطني علمن جي نظرئي، خاص ڪري فلسفياڻي سوچ بابت آهي، (4) ’ڪُتب الخمس مائة ‘:هيءُ ڪتاب ڪتب الموازين جي ڪجهه مسئلن جي وڌيڪ تحقيق تي مشتمل آهي.

جابر جي تصنيفن ۾ ڪيمياگرن، طب، نجوم (فلڪيات)، جادو (سحر ۽ طلسم) ۽ خاص شين جي علم وغيره جو مطالعو ملي ٿو. کانئس پوءِ سندس تحريرن مان عربي ڪيمياگريءَ تمام گهڻو اثر قبول ڪيو. پوئين دؤر جي محققن سندس ڪتابن جي تشريح به ڪئي. سندس ڪتابن جو ترجمو لاطيني ٻوليءَ ۾ پڻ ڪيو ويو آهي.

هن عظيم مسلمان سائنسدان ۽ ڪيميادان 188هه/803ع ۾ وفات ڪئي. سندس وفات کان اٽڪل ٻه سئو سال پوءِ جڏهن بغداد جي کوٽائي ڪئي وئي ته مختلف شين سان گڏ جابر جي پوري لئبارٽري ۽ سندس هٿن سان لکيل چند قلمي نسخا پڻ هٿ آيا.





هن صفحي کي شيئر ڪريو

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

00.00.0721  عيسوي

جابر بن حيان: انساني تاريخ جو پهريون ڪيميادان ۽ مشهور فلسـفي جـابـر بن حيـان 721ع ۾ عـراق جي شهر ’ ڪـوفي ‘ ۾ ڄـائو


00.00.0188  عيسوي

هن عظيم مسلمان سائنسدان ۽ ڪيميادان 188هه/803ع ۾ وفات ڪئي .


00.00.0803  عيسوي

هن عظيم مسلمان سائنسدان ۽ ڪيميادان 188هه/803ع ۾ وفات ڪئي .



شخصيتون - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

بابا بنکنڊي مهراج
بابا حاجي ميرمحمد
بابا سريچند
بابا صلاح الدين
بابا فريد مسعود گنج شڪر
بابا گرپت صاحب
بابا گوبند داس
بابا نيڀراڄ
بابر بادشاهه
بابو
شخصيتون ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون