داخلا ؛ 7134
پڙهيو ويو ؛ 114
پسند ڪيو ويو ؛ 0
تاريخ ؛ 2014-02-07


تصويرون




ٽائيم لائين

1886.00.00-A.D
جارج شرٽ 1886ع ڌاري ڪوئيٽا ۾ وفات ڪئي .




sindhianaسنڌيانا--جارج شرٽ

ٽائيٽل ؛ جارج شرٽ


شاخ : شخصيت

جارج شرٽ: سنڌي ٻوليءَ جو گهڻگهرو ۽ لسانيات جو هيءُ ماهر اصل ۾ -پادري- هو. هيءُ اوڻيهين صديءَ جي وچ ڌاري ’چرچ مشنري سوسائٽيءَ‘ پاران سنڌ ۾ آيو. چرچ مشنري سوسائٽيءَ سنڌ ۾ پنهنجي شاخ کولي سنڌي ڪتابن جي ڇپائيءَ جو ڪم شروع ڪيو ۽ اسڪول پڻ کوليائين. کيس عيسائي مذهب جي واڌاري لاءِ ڏيهي ٻوليءَ ۾ ڪتاب گهربل هئا، تنهنڪري ڪراچيءَ ۾ پنهنجو ليٿو ڇاپخانو قائم ڪيائين. سنڌ جي مسلمانن، هندن ۽ سکن کي سکيا ڏيڻ لاءِ عربي، ديوناگري ۽ گرمکي لپين ۾ ڪتاب ڇاپي سنڌ جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ تقسيم ڪيائين. اهڙيءَ طرح سنڌي ٻوليءَ جي ڇپيل ڪتابن ۾ چڱو اضافو ٿيو. سنڌ ۾ آيل پادرين ۾ ڪي محقق ۽ اديب هئا، -جن- پاران سنڌي ٻوليءَ ۽ ادب لاءِ ڪيل خدمتن کي ڪڏهن به وساري نٿو سگهجي، انهن ۾ انڊريو برنس، جان بئمرج، ڊاڪٽر ارنيسٽ ٽرمپ، -جارج شرٽ- ۽ جارج گريئرسن قابل ذڪر آهن. -جارج شرٽ- حيدرآباد ۾ مشن سوسائٽي سان وابسته هو. هن سنڌي ٻوليءَ تي ٻه ڪتاب: (1) -اکر ڌاتو- (1866ع) ۽ (2) سنڌي- انگلش ڊڪشنري (1879ع) لکيا. ڊڪشنري لکڻ ۾ اڌارام ٿانور داس ميرچنداڻي ۽ صادق علي بيگ مرزا سندس مددگار هئا. اها ڊڪشنري سال 1879ع ۾ عربي- سنڌي لپيءَ ۾ ڇپجي پڌري ٿي. 1911ع تائين سنڌيءَ لاءِ اها هڪڙي ئي ڪارگر ڊڪشنري هئي. ’اکر ڌاتو‘ ۾ سنسڪرتي بنياد وارن سنڌي لفظن جو اشتقاق يا وئتپي ڌاتو ڏنل آهن. -جارج شرٽ- سنڌيءَ ۾ عيسائي مذهب جي پرچار لاءِ هيٺيان ڪتاب ڇپرائي پڌرا ڪيا:

(1) سچو واپار (ديوناگري لپيءَ ۾) 1875ع، (2) سوال جواب 1877ع، (3) سچي سـاهـمي 1878ع، (4) دائود جو زبور 1879ع، (5) پرائي -ٻولي- 1879ع، (6) عادل -امير- 1880ع، (7) جوان سنڌين ڏي خط 1-1880ع، (8) خط بنام جوانانِ هند 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7 (1881ع: هي ڌار ڌار ڪتابن جي صورت ۾ ڇپيا)، (9) خط بنام جوانان هندII- (1883ع)، (10) طرحدار پڳڙي 1881ع، (11) قيمتي روح، ٽـيـون ڇـاپـو 1882ع ديـونـاگـري لپـي، (12) قيمتي روح 1884ع، (13) -تعليم جو منڍ- 1885ع، (14) هڪڙي شيدي نينگر بابت 1885ع ۽ (15) -تعليم نامو- 1893ع.

جارج شرٽ سنڌي ٻوليءَ جي بنياد بابت سن 1878ع ۾ هڪ مضمون لکيو، جنهن ۾ سنڌي زبان جي مستقل لغوي ذخيري ۽ ٻين نحوي خصوصيتن کان متاثر ٿي، هن سنڌيءَ ٻوليءَ جي سنسڪرت مان نڪرڻ واري نظريي کان ڦيرو کائي -ان- جي دراوڙي بنياد واري نظريي جي حمايت ڪئي، -ان- لاءِ هن ڇهه دليل ڏنا:

(1) سنڌي ۽ دراوڙي ٻولين جي لفظن جي آخري اکر تي اعراب وارو اصول ساڳيو آهي.

(2) سنڌيءَ جي مجهول فعلن جي سٽاءَ ۾ ’پ‘ جو اچار موجود آهي، جيڪو ساڳيو دراوڙي ٻولين وارو ’پ‘ آهي. مثلاً: ڌوپجڻ، ڍاپڻ.

(3) سنڌيءَ ۾ دراوڙي ٻولين وانگر ٻه حرف صحيح گڏ نه ٿا اچن.

(4) سنڌيءَ ۾ ’کي‘ ۽ ’آن‘ وارا لفظ سنسڪرت بدران دراوڙي ٻولين مان نڪتل آهن.

(5) سنڌيءَ ۾ ڪي لفظ اهڙا آهن، جيڪي اصل ۾ دراوڙي آهن، جهڙوڪ: ڪراڙو، ڪوڙو، ڪڏڻ، کٽڻ وغيره.

(6) ڪي لفظ نه ڪي سنسڪرت ۾ ۽ نه ڪي ايراني يا سامي زبانن ۾ آهن پر سنڌي ۽ بروهڪيءَ ۾ هڪجهڙا آهن، جهڙوڪ: منجهند، ٻني، ٺونٺ، ٿوم، ڳوٿري، -اوجهري- وغيره.

سنڌي ٻوليءَ بابت سندس مضمون ‘The Traces of Dravidian Elements in Sindh’ ڊسمبر 1978ع واري \'Indian Antiquary\' پرچي ۾ ڇپيو، سندس دليلن کي اڳتي هلي ڊاڪٽر نبي بخش -بلوچ- رد ڪيو آهي. -جارج شرٽ- 1886ع ڌاري ڪوئيٽا ۾ وفات ڪئي.







رايا ؛
حوالو ؛ انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد ٽيون

ڇا اوهان وٽ -جارج شرٽ- سان لاڳاپيل ڪو مواد تصوير يا نقشو وغيره آهي، ته اوهان اهو مواد انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا سان شيئر ڪريو، اسان هن داخلا کي اوهان جي مواد سان وڌيڪ بهتر بڻائينداسين.
مواد موڪلڻ لاءِ ڪلڪ ڪريو
ڇا هي مضمون اوهان کي پسند آيو ته هن بٽڻ تي ڪلڪ ڪريو
//
مکيه صفحو
داخلا صفحو
فهرست موضوع
فهرست الف ب
تاريخ جا حوالا
تصويرون
جامع سنڌي لغت
سنڌي انگريزي لغت
بلاگ ۽ بحث
مدد ڪريو
ڊاڪومينٽيشن
اسان بابت
رابطو ڪريو

جارج شرٽ - مان نڪتل ٻيون شاخون-


شخصيت - موضوع جون ٻيون داخلائون-
بابا بنکنڊي مهراج
بابا حاجي ميرمحمد
بابا سريچند
بابا صلاح الدين
بابا فريد مسعود گنج شڪر
بابا گرپت صاحب
بابا گوبند داس
بابا نيڀراڄ
بابر بادشاهه
بابو
بابو پالاري
بابو غلام حسين
باتو خان
بادام ناتوان
بادشاهه
بادل2
بادل جمالي
بادو درويش
بارٽل فريئر
باز محمد جوڻيجو ڊاڪٽر
باگو فقير
باقر سنائي
آتمارام لعلواڻي
بالاچ گرگيج
بالميڪي/والميڪي
بانو قدسيه
بانو محبوب
ٻاٻيهو
ٻاٻاڻي ڪيرت
بجار خان ڊومبڪي
آچار ڪاڪو
بچارام ليلارام ليڏواڻي
بچايو رند
بچل شاهه (بزرگ)
بچل شاهه جيلاني
بچل شاهه
بخاري پير
بخاري جمال الدين
سيد حاڪم علي شاهه بخاري
سيد محسن شاهه بخاري
ڪامريڊ عزيز سلام بخاري
مستور فاطمه بخاري
بختاور ڀٽو زرداري
بختاور پليجو
بختاور شهيد
بختيار چنا
بخش علي جتوئي
بخشل باغي
بخشڻ مهراڻوي
بدر الدين اڄڻ ڊاڪٽر
بدر سميجو
بدر سومرو
ٻاگهل ٻائي
ٻاگهي
ٻانڀڻ
ٻانڀڻ ڊاڪٽر رفيق احمد
ٻانهون خان شيخ
ٻائي ٻڍي
ٻڌ
ٻڍل بيگ ميرزا
ٻڍل شاهه بخاري
ٻڍل شاهه ولد نواب شاهه
ٻرڙو محبت علي ڊاڪٽر
ٻگهيو محمد قاسم ڊاڪٽر
ٻلديو گاجرا
ٻلديو گرمکسنگهه گهنشاڻي
ٻلديو مٽلاڻي
ارنيسٽ ٽرمپ
ٻنوي سيف
ٻوڌراج ٻوڌ
استاد نظاماڻي
اسحاق جمالي ڊاڪٽر
اسحاق سنڌي قلندر پاٽائي
اسدالله ڀٽو
اسدالله ڀٽو پروفيسر
اسدالله شاهه فدا ٽکڙائي حڪيم
اسدالله کهڙوي
اسدالله لاڙڪ ڊاڪٽر
اسد جمال پلي ڊاڪٽر
اسرار شام
اسراڻ غلام محمد، خانبهادر
اسڪائوٽ تحريڪ جو باني
اسڪندر مرزا
اسماعيل بن حضرت امام جعفر الصادق
اسماعيل چانڊيو
اسماعيل شاهه بخاري
اسماعيل فقير ڏيرو
اسماعيل فقير سمون
اشتياق انصاري
اشتياق حسين قريشي ڊاڪٽر
اشرف. ڊبليو. تاباني
اشرف سمون ڊاڪٽر
اشرف شاهه ڪامارائي
اشعري
اصحاب ڪهف
اظهر گيلاني
اعجاز علي بيگ مرزا
اعجاز علي خواجه
اعجاز قريشي پروفيسر
اعظم خان


.....شخصيت موضوع جون وڌيڪ داخلائون

انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، پراجيڪٽ آف سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حق ۽ واسطا محفوظ آهن