داخلا نمبر 6810
عنوان پاٽ
شاخ شهر
پڙهيو ويو 390 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊيا جلد ٽيون

پاٽ

پاٽ: پاٽ دادو ضلعي جو هڪ تاريخي شهر آهي ، جيڪو سنڌو درياهه جي ساڄي ڪپ تي آڳاٽي دور ۾ وڏو بندرگاهه هو . امڪان نظر اچي ٿو ته تاريخي طور تي ” پاٽ “ ڳوٺ جي اصل نالي ۽ قدامت بابت مختلف روايتون ، اهڃاڻ ۽ هيٺيان تاريخي اشارا ملن ٿا: عام يال مطابق ڳوٺ جو اصل نالو ” پاتر “ آهي ، جيڪو ڪنهن راجا جي نالي پٺيان رکيو ويو ، جنهن هيءُ ڳوٺ جوڙايو . ليڪن ڪنهن به ذريعي سان پاتر بادشاهه جو احوال نه ٿو ملي . هڪ ٻيءَ روايت مطابق ” پاتر “ اصل فارسي زبان جو لفظ آهي ، جنهن جي معنيٰ ” تخت “ آهي . جيئن ته هيءُ شهر ڪنهن راجا جو تخت گاهه هو ، اُن ڪري اُن تي ” پاتر “ نالو پئجي ويو . ابجد جي حساب سان ، هن نالي مان تعمير جو سال 403هه/ 1012ع به ڪڍيو ويو آهي . هڪ روايت مطابق ” لوهم جي دڙي “ کي اصل ” پاٽ “ قرار ڏنو ويو آهي . هن روايت جو بنياد سنڌونديءَ جا اهي وهڪرا آهن ، جيڪي پيٽ مٽائيندا رهيا آهن . چون ٿا ته عروج واري وقت ۾ لوهم جي دڙي جي آبادي ” پوتر “ ( پاڪ ) جي نالي سان مشهور هئي ، جڏهن درياهه پيٽ مٽايو ، ته هتان جي آبادي درياهه جي نئين وهڪري جي ڪناري تي ، ” نئين پوتر “ نالي واهڻ ٻڌي آباد ٿي . ائين پوءِ اهو شهر ” پوتر “ مان ” پاتر “ ٿي ويو . ساڳيءَ روايت ۾ اهو به اچي ٿو ته ” لوهم جو دڙو “ ، ” موهن جي دڙي “ وانگر آرين يا مغربي لوڪن جي هٿان تباهه ٿيو ۽ آريا تهذيب هيٺ جيڪو نئون شهر آباد ٿيو ، ان جو نالو سنسڪرت زبان جي صورتخطيءَ هيٺ ” پوترا “ رکيو ويو ، جيڪو اڳتي هلي ” پاترا “ سڏجڻ ۾ آيو ۽ پوءِ ” پات “ يا ” پاٽ “ ۾ تبديل ٿي ويو . سنڌ جي عالمن مان ڪن جو وري اهو رايو آهي ته اصل ۾ ” پاتر “ سنڌيءَ جي لفظ ” پاٽ “ جي فارسي صورتخطي آهي ، جيئن ته فارسي ٻوليءَ ۾ ” ٽ “ جو اکر نه ٿيندو آهي ، ان ڪري ان جو نعم البدل ” تر “ استعمال ڪيو ويو ، جيڪو ” ٽ “ جو قريب ترين اچار آهي . ٿي سگهي ٿو ته سنڌ جي تاريخي ماخذن جو فارسيءَ ۾ هجڻ هن غلط فهميءَ جو باعث بڻيو هجي ، ۽ ڳوٺ جو اصل نالو ” پاٽ “ ئي هجي . اهو نالو تڏهن پيو ، جڏهن ڄام نظام الدين سمي ( 1461-1508ع ) صوفي خانقاهه قائم ڪرڻ لاءِ شيخ عمر شهاب الدين سهروردي ( 1144-1734ع ) جي اولاد مان شيخ شهاب الدين ثاني ( 1440-1501ع ) کي جاگير ڏئي هتي رهايو ، جنهن انهي درياهي بندر جو نالو ” قبة الاسلام “ رکيو ، پر جيئن ته جاگير جي ايراضي گول شڪل ۾ هئي ، تنهنڪري عام ماڻهو انهيءَ کي ٺڪر جي گول ٿانوَ ” پاٽ “ جي نالي سان سڏڻ لڳا ، جيڪو مروج ٿيو . ( تاريخ باب الاسلام سنڌ- 12 ، ڊاڪٽر حبيب الله صديقيءَ جي حوالي سان ص . 65-66 ) . آڳاٽي زماني ۾ هن درياهي بندر جو بمبئي ، سورت ، سري لنڪا ۽ بنگال سان سامونڊي ٻيڙن ذريعي واپار هلندو هو . تاريخ معصوميءَ ۾ ڄاڻايل آهي ته ” پاٽ “ شهر ڪنهن زماني ۾ علم جو وڏو مرڪز هوندو هو . هتي وڏا وڏا عالم ۽ مفتي رهندا هئا ، جن مان جوڻيجا ، چنا ، صديقي ۽ انصاري خاندان جا ڪي فرد اهم هئا . انهن مان ڪي همايون جي سنڌ ۾ آمد ( 1541ع ) بعد ، هتان لڏي وڃي برهانپور ۾ رهيا ۽ ٻيا هتي ئي پاٽ ۾ رهيا . تاريخ جي مطالعي مان معلوم ٿو ٿئي ته شهنشاهه همايون ( سال 1541ع ) ، حميده بيگم سان هن شهر ۾ شادي ڪئي هئي . ان کان سواءِ مرزا ڪامران جي شادي به مرزا شاهه حسن جي ڌيءَ ماه چوچڪ بيگم سان پڻ پاٽ ۾ ئي ٿي هئي . موجوده دور ۾ به ” پاٽ “ جي سرزمين ڪيترائي عالم ، فاضل پيدا ڪيا آهن ، جن دنيا ۾ پنهنجو نالو روشن ڪيو . انهن ۾ علامه آءِ . آءِ . قاضيءَ جو شمار ٿئي ٿو ، جيڪو سنڌ جو وڏو مفڪر ، عالم ۽ فلسفي هو . جسٽس زيڊ . اي . چنا ، پروفيسر امينه خميساڻي ، مشهور تعليمدان ڊاڪٽر حبيب الله صديقي ۽ سليم الله صديقيءَ جو تعلق پڻ پاٽ سان آهي . موجوده بيهڪ جي لحاظ کان ، ” پاٽ “ جو ڳوٺ/ شهر سنڌونديءَ کان هڪ ڪلوميٽر اولهه طرف ´28 . º20 اتر ڊگهائي ڦاڪ ۽ ´68 . º48 اوڀر ويڪرائي ڦاڪ تي دادو شگر مل پياري ڳوٺ کان ڇهه ڪلوميٽر اوڀر طرف واقع آهي . پراڻي پاٽ جو دڙو ، اتان کان هڪ ڪلوميٽر اوڀر طرف هڪ دڙي جي شڪل ۾ اڄ به موجود آهي .


لفظ پاٽ هيٺين داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آهي
بادا
باز محمد جوڻيجو ڊاڪٽر
ٻاٽ
بخت سان ڪنهن جي ريس
ٻاراڻا ٻول
ٻڪي
اسحاق سنڌي قلندر پاٽائي
اصلاح المصلح والمفتاح
ٻيڙي
برهان پور
اليگزينڊر برنس
ابوالحسن ٺٽوي مخدوم
اٽل مل بينام
احمد حسين اي قاضي
اديب فيروز شاهي
ايسٽ وِڪ وليم جوزف
اياز پاٽولي
آمنه خميساڻي
آهت
آءِ آءِ قاضي علامه
بيل گاڏي ڏاند گاڏي
بلوچ
بندرگاهه
بوبڪ
ٻنوي مولانا محمد سليمان
برهانپور ڪي سنڌي اولياء
البصائر
الحجة القويته في جواب الرسالته الحلفيته
المڪتوب الحبيب
الم ۽ قصيده برده شريف
انساب مشائخ سيوستاني
انوار الاسرار تفسير
انوپ ڳڙهه 2
ڀاسڪر آچاريه
ٺڪر جا ٿانو
ٺٽو
ٺٽو ضلعو هڪ نظر ۾
تروکڙي
ٺٽوي محمد محسن پاٽولي
ٽالپر مير نور محمد خان اول
تصوف
ٽپال سرشتو ۽ سنڌ
تفسير
ڀوڏيسرڀدريشر نگري
ٽلٽيءَ وارو مدرسو
ٽنڊوالهيار
ٽنڊو محمد خان
ٽنڊو يوسف
تِر
تاريخ باب الاسلام سنڌ
تانتيا ٽوپي
پاٽ
پاٽ2
پاٽ3
پاٽ4
پاٽائي اسحاق قلندر سنڌي
پاٽائي حبيب الله صديقي
پاٽائي ، حيدر ڪلوچ
پاٽائي دين محمد مخدوم
پاٽائي شهاب الدين سهروردي
پاٽائي شيخ جندالله
پاٽائي شيخ رڪن الدين
پاٽائي شيخ طيب سنڌي
پاٽائي شيخ لاڏجيو
پاٽائي شيخ مبارڪ
پاٽائي شيخ معروف
پاٽائي ، عبدالواحد ڪبير
پاٽائي عبدالوحيد صديقي
پاٽائي قـاسـم سـنڌي
پاٽائي قاضي شفيع محمد
پاٽائي محمود صديقي
پاٽائي محمد طاهر بن يوسف
پاٽائي مخدوم حسن الله صديقي
پاٽائي مخدوم عباس
پاٽائي مخدوم فضل الله
پاٽائي مخدوم فضل الله جي پاٽ واري درسگاهه
پاٽائي يوسف سنڌ
پاٽ پراڻي
پاٽ پراڻي جي اڳوڻي تاريخ
پاٽڙو
پاٽ وارو قلعو
پاٽوڙو
پاٽولِڪو ڪم
پاٽولي
پاٽولي استاد عاشق حسين
پاٽويون
پاٽي
پاٽيجي
پاٽينجر ايلڊرڊ
پاٽينجر هينري
پاٽيو
پاڍل
جبل
جتي
جعفر مخدوم بوبڪائي
جکرو جاڙيجو
پتڻ ناصراڻي
پَٽُ2
پٽالا
ڄرون/ ڄؤرون (Leeches)
جھونا شاھبندر
چنا، سليم
چنا، عبدالله
چوٽوکو
چوچڪ بيگم
چور پوليس راند
چـيـڙ/ چـيـل
حاجي اسماعيل پير ڍنڍ
حسن حيدرآبادي
حڪيم عثمان بوبڪائي
حڪيم محمد صديق، مولوي، سيتائي
حنيف صديقي
حيدرآباد
حيدر هروي
خانپور1
ختنو, طُهر
خرار، کراڙ
خواجه احمد دمائي
خواجه عبدالله جان عرف شاهه آغا
دانگي
دراوڙ لوڪ
درسگاهه ٽلٽي
دلاهه ڦاٽ
دنبوري
هن صفحي کي شيئر ڪريو

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

شهر - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

باقراڻي
بٺورو
بخارا
بدين
ٻانڀڻاهه
ٻانڌي
ٻٻرلوءِ
ازبڪستان
ٻنگار (شهر)
ٻنون (شهر)
شهر ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون