تصويرون ۽ عنوان

سنڌيانا ۾ موجود تصويرون ۽ انهن جا عنوان پڻ ڏسي سگھو ٿا

تاريخ وار ترتيب

سنڌيانا ۾ موجود مضمونن کي حوالي طور تاريخ وار رکيو ويو آهي

موضوع وار ترتيب

سنڌيانا ۾ موجود مضمونن کي موضوع وار ترتيب ۾ رکيو ويو آهي

الف بي وار ترتيب

سنڌيانا ۾ موجود مضمونن کي الف ب وار ترتيب ۾ رکيو ويو آهي

2026-06-18 عيسوي تاريخ ۾

هجري تاريخ ۾

* ذوالفقار علي ڪلهوڙو (شخصيتون)

* سنڌي ڪهاڻي (ادب)

* اعجاز علي شاھہ اعجاز راشدي (شاعر)

* امداد حسيني (شاعر)

* حضرت پير محمد راشد (روضي ڌڻي) ۽ ان جون علمي ادبي ۽ روحاني خدمتون (ڪتاب)

* آفتاب شعبان ميراڻي (شخصيتون)

* حميد ابڙو (اديب)

* پاڪستان (ملڪ)

* ادل سولنگي (شاعر)

* ايوب گاد (شخصيتون)

انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا

سنڌي زبان جي تاريخ ۾، سنڌ بابت پهريون جامع ۽ باتصوير دستاويز ’انسائيڪلو پيڊيا سنڌيانا‘ جي صورت ۾ آگسٽ 2009ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. جنهن جا هن وقت تائين 13جلد ڇپجي پڌرا ٿي چڪا آهن، جڏهن تہ جلد چوڏھون پڻ تياريءَ جي آخري مرحلن ۾ آهي. هن اهم رٿا جو ابتدائي خاڪو تہ 1998ع ۾ جڙيو پر ان کان اڳ سنڌي ٻوليءَ جي با اختيار اداري جي قيام بعد 1991ع کان ئي اهڙي رٿا تي سوچ ويچار جو سلسلو شروع ٿيو هو. بعد ۾ ڊاڪٽر تنوير عباسيءَ هن رٿا جوابتدائي خاڪو تيار ڪيو ۽ 1998ع ۾ سنڌي ٻولي اٿارٽيءَ جي تڏهوڪي چيئرمين ڊاڪٽر غلام علي الانا باقائدي ريسرچ سيل ٺاهي نامور استاد ۽ عالم شيخ محمد اسماعيل کي انچارج مقرر ڪري نوجوان ريسرچرن جي ٽيم ترتيب ڏني. انهيءَ سلسلي ۾ سنڌ جي هر ضلعي ۾ اديبن ۽ سهڪاري ساٿين کي بہ مواد ۽ تصويرن وغيرہ جي سهڪار لاءِ خط لکيا ويا. ايڊيٽوريل بورڊ ۾ جناب محمد ابراهيم جويو، ڊاڪٽر فھميدہ حسين ، ڊاڪٽر ﷲ رکيو ٻُٽ، امداد حسيني، ڊاڪٽر شمس الدين تنيو ۽ تاج جويو شامل هئا. پهرئين جلد جو ڪم لڳ ڀڳ پورو ٿيو پر اهو ڇپائي جي مرحلي کان رهجي ويو، ڇاڪاڻ تہ 2001ع ۾ ڊاڪٽر غلام علي الانا جي وڃڻ بعد هن اسڪيم تي ڪم بند ٿي وي..... وڌيڪ پڙهو

** ڪَارايل **

ڪَارايل (شاھہ جو سُر): شاھہ لطيف جي رسالي جو هيءُ سُر ڪارايل، هَنج پکي ۽ ڪاري اصيل نانگ جي روايتي خوبين جي تمثيل سان اعليٰ اخلاقي قدرن تي مشتمل آهي. سُر ڪارايل رسالي جي ننڍن سُرن ۾ شمار ٿئي ٿو. لفظ ’ڪارايل‘ جي معنيٰ بابت محققن جا مختلف رايا آهن. غلام محمد شاهواڻيءَ ۽ پروفيسر ڪلياڻ آڏواڻي ’ڪارايل‘ جي معنيٰ: ’مور‘ يا ’هنج‘ ڄاڻائي آهي.

مُحقق مولانا دين محمد وفائي، پنھنجي ڪتاب ’شاھہ جي رسالي جو مطالعو‘ ۾ لکي ٿو تہ: مور کي ’ڪارايل‘ بہ چوندا آهن. ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ پنھنجي ترتيب ڏنل شاھہ جي رسالي جلد ٽئين ۾ لکي ٿو ته، ”ڪارايل مان مراد ‘ڪارو هنج’ آهي.“ ڊاڪٽر بلوچ جي ڏنل معنيٰ سان ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجي بہ اتفاق ڏيکاريو آهي. هڪ لوڪ روايت موجب سما دؤر جي هڪ سورهيه ڪردار ڪارائڙي سمي کي بہ پيار مان ڪارايل سڏيو ويندو هو. ڪارائڙي سمي کي سندس مخالفن جڏهن هڪ سازش تحت ماري سر وڍي گهر موڪليو تہ سندس ڀيڻ ڪارائڙي سمي جو سر پينگهي ۾ لوڏيندي پار ڪڍيا:

ڪارايل جي ڪوڏ، مون ننگر سڀ نھاريا،

پينگهي پائي لوڏ، سر سمي ڄام جو.

رسالي ۾ ’ڪارايل جي ڪوڏ‘ جي تذڪري وارو بيت هن ري....وڌيڪ پڙهو