داخلا ؛ 2553
پڙهيو ويو ؛ 537
پسند ڪيو ويو ؛ 1
تاريخ ؛ 2012-03-13


تصويرون


AArsee.jpg
آرسي
آرسي



ٽائيم لائين




sindhianaسنڌيانا--آرسي

ٽائيٽل ؛ آرسي


شاخ : فزڪس

آرسي: -آرسي- اهڙي شيءِ آهي جنهن ۾ پنھنجو عڪس يا منھن چٽيءَ ريت ڏسي سگھجي ٿو. عڪس ڏسڻ لاءِ سڀ کان پھرين بيٺل شفاف پاڻيءَ مان تصور مليو ۽ پوءِ مختلف ڌاتن کي ڇلائي ۽ گسائي چلڪندڙ بنائي، انھن کي چورس، گول يا مستطيل شڪل ڏئي، انھن مان منھن ڏسڻ جو ڪم ورتو ويو. پاري جي استعمال کان پوءِ شيشي جي ھڪ پاسي پارو لڳائي، ٻئي پاسي عڪس ڏسڻ جو رواج پيو. -آرسي- کي ”آئينو“ يا ”ٽِڪ“ به چوندا آھن. آئينو“ انھيءَ ڪري چون ٿا، جو اوائل ۾ لوھ کي چلڪائي صاف ڪري، منھن ڏسڻ جو ڪم وٺندا ھئا. آئينو، يعني آھن يا لوھ مان ٺھيل. سنڌ جيئن ته تھذيب ۽ تمدن جي لحاظ کان آڳاٽي ليکجي ٿي، انھيءَ ڪري موھن جي دڙي ۽ آمريءَ جي آثارن مان پڻ آرسيءَ جي استعمال جا اھڃاڻ چٽا ملن ٿا.
آرسي نه رڳو منھن ڏسڻ، پر گھرن، مسجدن، مندرن، -امام- بارگاھن، منارن ۽ محرابن جي سونھن ۽ سينگار ۾ به گھڻي استعمال ٿيندي آھي. عمارت سازيءَ ۾ سونھن ۽ سينگار لاءِ آرسيءَ جو استعمال عام -جام- نظر ايندو آھي. شاهه ڀٽائيءَ جي روضي اندر ۽ مخدوم -بلاول- جي روضي ۾ آرسين جو خوبصورت ڪم ٿيل آهي. -آرسي- زيورن جي جڙاءَ ۾ پڻ ڪم ايندي آھي. ڀرت ۽ گج ۾ پڻ آرسيءَ يا -ٽڪ- جو استعمال ٿئي ٿو. ٽوپين ۾ ٽِڪن جو جڙاءُ نرالو ھوندو آھي.
شاديءَ جي رسمن ۾ -آرسي- لازمي طور ڏني وڃي ٿي. سنڌ جون مڙيئي ذاتيون، ھندو توڙي مسلمان، -بلوچ- توڙي سماٽ، -ٿري- توڙي لاڙي، جابلو توڙي اترادي، سڀ ڏيج ۾ -آرسي- به ڏين ٿا. ڪن ۾ ڪنواريتن جي ڏيج ۾ -آرسي- اچي ته ڪن ۾ گھوٽيتن وٽان. وھانءَ واري ڏينھن ڇني ۾ لائون لھڻ کان پوءِ گھوٽ سرمو -پائي- آرسيءَ ۾ منھن ڏسندو ۽ پوءِ ڪنوار جي جھوليءَ ۾ -آرسي- رکبي ۽ گھوٽ -ان- ۾ ڪنوار جو منھن ڏسندو. اھا رسم نه رڳو سنڌ ۾، پر ننڍي کنڊ جي ٻين قومن ۾ پڻ آھي.
سنڌ ۾ قديم دور جا ڪي وسوسا ۽ وهم موجود آهن -جن- مان ڪي هي آهن: بيماريءَ ۾ -آرسي- ڏسڻ کان روڪيو ويندو آھي، پر -اڌ رنگ- جي مرض ۾ ورتل بيمار لاءِ ڌاتوءَ جي -آرسي- علاج چئي وڃي ٿي. ”آرسيءَ جي ٽٽڻ“ کي بدشگوني يا نڀاڳ ڀانيو ويندو آھي. آرسيءَ کي اُس جي سامھون ڪرڻ سان -اولڙو- پيدا ٿيندو آھي. گھر ۾ ننڍو -ٻار- ھوندو آھي ته آرسيءَ جو -اولڙو- -ٻار- تي نه پوڻ ڏيندا آھن، ڇو ته اولڙي کي ڪنهن وڏي بيماريءَ جو سبب ليکين ٿا آرسيءَ جي ميري يا گدلي ٿيڻ کي گھر جون وڏڙيون گھر لاءِ نڀاڳ ڀائينديون آھن ۽ آرسيءَ کي چلڪائي صاف ڪري ڪنھن مٿانھين جاءِ تي يا ڀت تي رکڻ جي صلاح ڏينديون آھن. لوڪ گيتن ۾ پڻ آرسيءَ جو ذڪر ملي ٿو. سنڌي شاعريءَ جي مڙني صنفن ۾ -تشبيهه- طور پڻ -آرسي- جي لفظ جو استعمال عام -جام- آھي. پھاڪن ۽ اصطلاحن ۾ پڻ -آرسي- جو ذڪر ملي ٿو.
(1) اڀ کي -آرسي- ڏيکارڻ.
(2) ھٿ ڪنگڻ کي -آرسي- جو ڪھڙو ضرور!




رايا ؛
حوالو ؛ انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا (جلد پهريون)

ڇا اوهان وٽ -آرسي- سان لاڳاپيل ڪو مواد تصوير يا نقشو وغيره آهي، ته اوهان اهو مواد انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا سان شيئر ڪريو، اسان هن داخلا کي اوهان جي مواد سان وڌيڪ بهتر بڻائينداسين.
مواد موڪلڻ لاءِ ڪلڪ ڪريو
ڇا هي مضمون اوهان کي پسند آيو ته هن بٽڻ تي ڪلڪ ڪريو
//
مکيه صفحو
داخلا صفحو
فهرست موضوع
فهرست الف ب
تاريخ جا حوالا
تصويرون
جامع سنڌي لغت
سنڌي انگريزي لغت
بلاگ ۽ بحث
مدد ڪريو
ڊاڪومينٽيشن
اسان بابت
رابطو ڪريو

آرسي - مان نڪتل ٻيون شاخون-


فزڪس - موضوع جون ٻيون داخلائون-
اليڪٽرانڪس
اپٽيل بلور
آرسي
ائٽمي طاقت
بيرم
ٽيليويزن
ٽيوب لائيٽ
ٿرمل پاور اسٽيشن
پٽاٽو بيٽري


.....فزڪس موضوع جون وڌيڪ داخلائون

انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، پراجيڪٽ آف سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حق ۽ واسطا محفوظ آهن