آخوند فقير محمد ”عاجز“: آخوند حاجي فقير محمد ولد آخوند محمد موسيٰ قريشي، 9 مارچ 1846ع/4 شوال 1263ھہ تي حيدرآباد جي شيراڻي محلي ۾ ڄائو. سندس وڏا اصل مسقط (گڏيل عرب امارات) جا هئا، جيڪي عربن جي دؤر ۾ سنڌ ۾ لڏي آيا ۽ پوءِ ٺٽي ۾ اچي رهيا.
آخوند فقير محمد، عربي، فارسي ۽ سنڌيءَ جي تعليم حاصل ڪرڻ کان پوءِ مير حسن علي خان ٽالپر جي معرفت تپيدار ٿيو، پر سرڪاري نوڪريءَ ۾ دل نہ لڳڻ سبب جلد ئي استعيفا ڏئي مطالعي ۾ عالمن ۽ اديبن سان وقت گذارڻ لڳو. سندس سموري زندگي درس ۽ تدريس ۾ گذري. پاڻ بھترين شاعر ۽ مضمون نگار هو. مير عبدالحسين خان ”سانگيءَ“، سيد غلام محمد شاھہ، ”گدا“، مرزا قليچ بيگ، حافظ حيات شاھہ، محمد بخش ”واصف“ ۽ ٻين سان ڪچهريون ڪيائين، جن جو پنهنجن غزلن ۾ بہ ذڪر ڪيو اٿس. شاعريءَ ۾ هڪ ديوان ۽ هڪ مثنوي سندس يادگار آهن. ان کان سواءِ پاڻ، حافظ شيرازيءَ جي ڪجهہ غزلن جو سنڌيءَ ۾ ترجمو بہ ڪيو اٿس. نثر ۾ سندس ڪتاب ”داستان گلشن بھار“ هڪ شاهڪار حيثيت رکي ٿو. آخوند صاحب 16 جنوري 1918ع/28 ربيع الاول 1336ھہ تي وفات ڪئي.
1846.03.09 عيسوي
آخوند فقير محمد ” عاجز “ 9 مارچ 1846ع/4 شوال 1263هه تي حيدرآباد جي شيراڻي محلي ۾ ڄائو .
1918.01.16 عيسوي
آخوند فقير محمد ” عاجز “ 16 جنوري 1918ع/28 ربيع الاول 1336هه تي وفات ڪئي .