جمادي الثاني / الآخر (اسلامي مهينو): جمادي الآخر اسلامي هجري سال جو ڇهون مهينو آهي. جڏهن هن مهيني جو نالو رکيو ٿي ويو، تڏهن سرديءَ جي موسم جي پڇاڙي هئي، جنهن ۾ سخت سيءُ سبب پاڻي ڄمي برف ٿي پوندو هو. ان ڪري هن مهيني جو اهو نالو تجويز ڪيو ويو. سنڌ ۾ اسلامي مهينن کي سنڌي نالا ڏنا ويا آهن. ’ربيع الاول‘ کي ’عرس‘،
’ربيع الثاني‘ کي ’يارهين‘ تيئن ’جمادي الاول‘ کي ’خالي‘ ۽ ’جمادي الثاني‘ کي ’ٻيو خالي‘ چون، ’رجب‘ کي ’لکانو‘، ’شعبان‘ کي ’براد‘ وغيرہ.
هن مهيني جون خاص ڳالهيون: اسلام ۾ پهريون ڀيرو جيڪا چنڊ گرهڻ ٿي، اها بہ هن مهيني ۾ سنہ 5 هجريءَ ۾ ٿي ۽ پاڻ ڪريمن صلي ﷲ عليھ وسلم جـن نـمـاز خُـسـوف يـعـنـي چـنڊ گرهڻ جي نماز ادا فرمائي. حضرت سيده بيبي فاطمة الزهرا رضي ﷲ عنه جي ولادت پڻ جمادي الآخر مهيني ۾ ٿي. حضور نبي ڪريم جي نياڻي حضرت بيبي اُمِ ڪلثوم رضي ﷲ عنها جي حضرت عثمان غني رضي ﷲ عنه سان ٿيل نڪاح (شادي) جي رُخصتي جمادي الآخر سن 3 هجريءَ ۾ ٿي. اسلام جي پهرئين خليفي حضرت ابوبڪر صديق رضي ﷲ عنه هن دنيا مان 22 جمادي الآخر سن 13 هجري تي پردو مٽايو ۽ ساڳي تاريخ تي حضرت فاروق اعظم امير عمر رضي ﷲ عنه کي مسلمانن جو ٻيو نمبر خليفو چونڊيو ويو. نائين جمادي الآخر تي حضرت امام جعفر صادق رضي ﷲ عنه جي ولادت باسعادت ٿي. پندرهين جمادي الآخر تي حضرت عبدالله بن زبير رضي ﷲ عنه ڪعبة ﷲ جي پُراڻي ڀت کي شھيد ڪري ڪعبة ﷲ شريف جي نئين سر تعمير ڪئي. پهرين جمادي الآخر سن 1102ھہ تي حضرت سلطان العارفين سخي سلطان باهو رحمة ﷲ عليہ وصال فرمايو ۽ 25 جمادي الآخر تي حضرت خواجہ باقي بالله رحمة عليھ جو دهليءَ ۾ عرس مبارڪ ٿيندو آهي ۽ 24 جمادي الآخر 1314ھہ تي چوٿين پير پاڳاري حضرت سيد علي گوهر شاھہ ثاني محافي ڌڻيرح جو وصال ٿيو. (حوالو: مواعظِ حسنہ- جلد-1)