داخلا ؛ 7450
پڙهيو ويو ؛ 597
پسند ڪيو ويو ؛ 1
تاريخ ؛ 2014-06-12


تصويرون


Pakistan-Jo--Flag.gif



Pakistan-jo--Naqsho.gif



K-2-Jabal.gif





ٽائيم لائين




sindhianaسنڌيانا--پاڪستان

ٽائيٽل ؛ پاڪستان


شاخ : ملڪ

پاڪستان: -پاڪستان- ڏکڻ -ايشيا- ۾ هند پاڪ ننڍي کنڊ جو هڪ ننڍڙو ملڪ آهي، جيڪو 300 00\' -اتر- ڊگهائي ڦاڪ ۽ 700 00\' -اوڀر- ويڪرائي ڦاڪ تي موجود آهي. هي آباديءَ جي لحاظ کان اسلامي ملڪن ۾ وڏي آباديءَ وارن ملڪن ۾ شمار ٿئي ٿو. -پاڪستان- برصغير جي مسلمانن لاءِ ڌار وطن طور 14 -آگسٽ- 1947ع تي وجود ۾ آيو.
پاڪستان بابت موجوده معلومات:
پورو نالو: اسلامي جمهوريه پاڪستانآبادي: 180.8 ملين (2009ع ۾ -اقوام متحده- جي انگن اکرن موجب)گاديءَ جو هنڌ: -اسلام- -آباد- ايراضي:796096 چورس ڪلوميٽر آزاد ڪشمير: 83716 چورس ڪلوميٽرمُکيه ٻوليون: پنجابي، سنڌي، -اردو-، پشتو ۽ بلوچي (تفصيل اڳتي پڙهندا)وڏو شهر: ڪراچي عمر جي وڌ ۾ وڌ شرح: مرد 66 سال، عورت 67 سال مُکيه مذهب: -اسلام- سِڪو:1 پاڪستاني روپيو = 100 پئسا قومي گل: چنبيلي قومي وڻ: ديئُدار قومي پکي:چڪور قومي راند: هاڪيقومي لباس: شلوار قميص انٽرنيٽ ڊمئن:. Pk -بين- الاقوامي ڊائلنگ ڪوڊ: +92
گڏيل هندستان ۾ -آزاديءَ جي تحريڪ- دوران انگريزن جي سازش تحت هندن ۽ مسلمانن وچ‍۾ نفاق جو -ٻج- ڇٽي منجهن سياسي، سماجي ۽ مذهبي اختلافن کي اڀاريو ويو. نتيجي ۾ -آزاديءَ جي تحريڪ- ۾ حصو وٺندڙن مان مسلمانن کي ڪي شڪايتون پيدا ٿيون ۽ انهن مسلم ليگ نالي جماعت جو بنياد وڌو، جنهن جي پلئٽفارم -تان- هندستان جي مسلمانن، مسلم اڪثريت وارن علائقن تي مشتمل ڌار ملڪ جو خيال پيش ڪيو. تڏهن مسلم ليگ، قائداعظم محمد علي جناح جي رهنمائيءَ ۾ 1940ع ۾ لاهور واري اجلاس ۾ هي مطالبو هڪ قراردار ذريعي منظور ڪرايو. -ان- کانپوءِ 1946ع ۾ ليگ ڪنوينشن دهليءَ هن قرارداد جي وضاحت لاءِ هڪ تجويز منظور ڪئي. اهي ٻئي قراردادون ”مينار -پاڪستان-“ لاهور تي اڪريل آهن. جنهن جو متن هن ريت آهي. (وڌيڪ ڏسو: -تحريڪ پاڪستان-، جلد ٻيو) -پاڪستان- جو ٺهراءُ/ قرارداد لاهور: (-انڊيا- مسلم ليگ'>-آل -انڊيا- مسلم ليگ- لاهور ۾ منظور ٿيل: 22 کان 24 مارچ 1940ع).آئيني مسئلي تي -انڊيا- مسلم ليگ'>-آل -انڊيا- مسلم ليگ- ڪائونسل ۽ مجلس عامله جي هن پيش قدميءَ جي تائيد ۽ توثيق ڪندي، جيڪا 27 -آگسٽ-، 17- 18 سيپٽمبر، 22 -آڪٽوبر- 1939ع ۽ 3 فيبروري 1940ع جي قراردادن مان واضح ٿئي ٿي. -انڊيا- مسلم ليگ'>-آل -انڊيا- مسلم ليگ- جو هي اجلاس پر زور طريقي سان اهو دهرائي ٿو ته، اهو وفاقي منصوبو، جنهن جو اظهار گورنمنيٽ آف -انڊيا- ايڪٽ 1935ع ۾ ڪيو ويو آهي. بلڪل غير موزون، هن ملڪ جي خاص حالتن جي پيش نظر ناقابل عمل ۽ هندستان جي مسلمانن لاءِ مڪمل طور ناقابل قبول آهي.هن اجلاس جي اها حتمي راءِ آهي ته 18 -آڪٽوبر- 1939ع تي جيڪو اعلان وائسراءِ، حڪومت جي طرفان ڪيو هو، اهو -ان- حد تائين ته اطمينان بخش آهي، جو جنهن ملڪ ۽ منصوبي تي گورنمينٽ آف -انڊيا- ايڪٽ 1935ع ٻڌل آهي. -ان- تي هندستان جي مختلف جماعتن، مفادن ۽ فرقن جي مشوري سان ٻيهر غور ڪرڻ جو يقين ڏياريو ويو آهي، پر هندستان جا مسلمان -ان- وقت تائين مطمئن نه ٿيندا، جيستائين پوري آئيني منصوبي تي ٻيهر نئين سر غور نه ڪيو ويندو ۽ ڪو به نئون منصوبو انهن جي رضامندي ۽ منظوري سان مرتب نه ڪيو ويندو.طئي ٿيو ته -انڊيا- مسلم ليگ'>-آل -انڊيا- مسلم ليگ- جي اجلاس جي هيءَ منظور شده راءِ آهي، ته ڪو به آئيني منصوبو هن ملڪ ۾ قابل عمل ۽ مسلمانن لاءِ قابل قبول نه هوندو، جيستائين اهو هيٺ ڄاڻايل بنيادي اصولن تي وضع نه ڪيو وندو، يعني جاگرافيائي طور ويجهڙائي وارن علائقن جي حد -بندي- اهڙي خطي ۾ ڪئي وڃي، جو -جن- علائقن ۾ مسلمانن جي اڪثريت آهي، مثلاً: هندستان جا -اتر- اولهندي ۽ اڀرندي وارا حصا. انهن جي تشڪيل اهڙي ته آزاد رياستن جي صورت ۾ ڪئي وڃي، جو اهي خود مختيار ۽ مقتدر هجن.گڏوگڏ انهن ويجهڙائي وارن علائقن ۾ اقليتن جي مذهبي، ثقافتي، معاشي، سياسي، انتظامي ۽ ٻين حقن ۽ مفادن جو مناسب ۽ مؤثر تحفظ انهن جي مشوري سان -آئين- ۾ وضاحت سان ڪيو وڃي ۽ هندستان جي ٻين حصن ۾ -جتي- مسلمان -اقليت- ۾ آهن، انهن جي ٻين اقليتن جي مذهبي، ثقافتي، معاشي، سياسي، انتظامي ۽ ٻين حقن ۽ مفادن جو مناسب ۽ موثر تحفظ انهن جي مشوري سان -آئين- ۾ وضاحت سان شامل ڪيو وڃي. وڌيڪ هيءُ اجلاس مجلس عامله کي اهو اختيار ڏئي ٿو ته اها انهن بنيادي اصولن مطابق -آئين- جو هڪ اهڙو منصوبو مرتب ڪري، جنهن جي مدد سان ذڪر ڪيل علائقن کي پورا اختيار حاصل ٿي وڃن، جيئن: دفاع، پرڏيهي مامرا، مواصلات، محصولات ۽ ٻيا مامرا جيڪي ضروري سمجهيا وڃن. -ان- بعد 1946ع ۾ مسلم ليگ جي اجلاس ۾ -ان- ”قرارداد“ ۾ تبديلي آڻي، ”آزاد ۽ خود مختيار رياستن“ جي جاءِ تي ”هڪ رياست (State)“ جو لفظ ڪم آندو ويو.1946ع واري دهلي قرارداد: قرارداد -پاڪستان- جي وڌيڪ -تشريح- هن ليگ ڪنوينشن جي هڪ قرارداد ۾ مرڪزي ۽ صوبائي قانون ساز مجلس جي چونڊيل ميمبرن گڏيل راءِ سان ڪئي، جيڪا قائداعظم جي صدارت ۾ 9 -اپريل- 1946ع تي دهليءَ ۾ منعقد ٿي، جنهن ۾ ٻين مامرن مان صرف هي نڪتو واضح ڪيو ويو ته: ’هندستان جي -اتر- اڀرندي ۾ -بنگال- ۽ آسام ۽ -اتر- الهندي ۾ پنجاب، صوبو سرحد، سنڌ ۽ -بلوچستان-، يعني مسلم اڪثريت وارا علائقا آهن، اتي واحد ۽ خود مختيار مملڪت جي تشڪيل ڪئي وڃي ۽ -ان- امر جو واضح اعلان ڪيو وڃي ته -پاڪستان- جو قيام بنا دير عمل ۾ آندو وڃي. -ان- بعد -پاڪستان- جي حق ۾ سڀ کان پهرين -اپريل- 1943ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ ٺهراءُ پاس ڪيو هو. -انگريز- دؤر ختم ٿيڻ سان هندستان کي ٻن آزاد ملڪن: ڀارت ۽ -پاڪستان- ۾ ورهايو ويو. -پاڪستان- جي حصي ۾ برطانوي هند جا -اتر- الهندي وارا پرڳڻا آيا، -جن- ۾ مسلمانن جي اڪثريت هئي، جهڙوڪ: اولهندو پنجاب، سنڌ، -بهاولپور- رياست، خيرپور رياست، -بلوچستان- ۽ سرحد صوبو (هاڻوڪو خيبر پختونخوا) ۽ اُن جون رياستون آيون. -اوڀر- -بنگال- وارو حصو به -پاڪستان- ۾ شامل ڪيو ويو، جيڪو ”مشرقي -پاڪستان-“ سڏيو ويو. -پاڪستان- جي اڀرندي حصي ۾ -اوڀر- -بنگال- ۽ سلهٽ جو ضلعو شامل ٿيا. ڄمون ۽ ڪشمير بابت ڪو فيصلو نه ڪيو ويو. ڪاٺياواڙ جي ڪجهه رياستن جهڙوڪ: جهوناڳڙهه، ماناوادر ۽ مانگرول جو -پاڪستان- سان ظاهري الحاق ڪيو هو، پر عملي طرح ٿي نه سگهيو. حيدرآباد دکن -پاڪستان- سان الحاق جو اعلان ڪيو هو، پر اها رياست ڀارت سان ئي رهي.ايراضي ۽ حدون: ابتدا ۾ -پاڪستان- پنجن صوبن ۽ ڪجهه رياستن تي مشتمل هو، پر 1954ع ۾ الهندي حصي جي سمورن صوبن ۽ رياستن کي ملائي ”وَن يونٽ“ ٺاهيو ويو ۽ ملڪ جو الهندو حصو ”مغربي يا اولهه -پاڪستان-“ سڏيو ويو ۽ -بنگال- کي ”مشرقي يا -اوڀر- -پاڪستان-“ سڏيو ويو. مغربي -پاڪستان- ۾ پنجاب، سنڌ، سرحد، -بلوچستان- جي حدن ۾ ايندڙ رياستون شامل هيون. -پاڪستان- جي ٻنهي حصن جي وچ ۾ ڀارت جو هڪ هزار ميلن تي محيط ملڪ هو. -اوڀر- -پاڪستان- جي -اتر-، اولهه توڙي -اوڀر- ۾ ڀارت، ۽ ڏکڻ ۾ -بنگال- جو اپسمنڊ هو. اولهه -پاڪستان- جي حدن جي -اتر- -اوڀر- ۾ ڀارت آهي. -ان- وقت -پاڪستان- جي ڪل ايراضي 363529 چورس ميل هئي.اڳوڻي -اوڀر- -پاڪستان- جي 90 سيڪڙو زمين سنوت واري هئي، جنهن کي ”گنگا واديءَ واري زمين“ چيو ويندو آهي. هن واديءَ ۾ ٽي مکيه درياهه آهن: گنگا (پدما)، -برهمپترا- (جمنا) ۽ مينگهنا. -ان- جي ڏکڻ -اوڀر- ۾ چٽگام جون پهاڙيون آهن، جيڪي آسام جي جبلن ۽ -برما- جي پهاڙن جون شاخون آهن. انهن پهاڙين جي لهواري حصي ۾ تمام گهڻي -برسات- پوندي آهي. هن علائقي جي مشهور ندي ’ڪرنافلي‘ آهي.-پاڪستان- سان -اوڀر- -بنگال- جي شرڪت 24 سال رهي، -ان- بعد پاڪ- ڀارت -جنگ- جي نتيجي ۾ 16 ڊسمبر 1971ع تي ”-بنگلاديش-“ جي نالي سان نئون ملڪ وجود ۾ آيو. هن ملڪ کي قديم تاريخي پسمنظر اڳ ئي هو. -پاڪستان- کان -بنگلاديش- جي ڌار ٿيڻ جا ڪيترائي سبب هئا، -جن- ۾ پهريون وڏو سبب هڪ هزار ميلن جو فاصلو هو، جنهنڪري -ان- علائقي جي سرحدن جي صحيح طرح سنڀال نه پئي ٿي سگهي. ٻيو سبب سياسي ادارن ۾ اڻبرابريءَ جو هو. اولهه -پاڪستان- ۾ 80 سيڪڙو جاگيردار ۽ وڏا زميندار چونڊجي ٿي آيا، جڏهن ته -اوڀر- -پاڪستان- ۾ 80 سيڪڙو وچولي طبقي جا نمائندا اسيمبلين ۾ چونڊبا هئا. -ان- ڪري ڪنهن به معاملي تي منجهن هم آهنگي پيدا نه ٿي سگهي، جنهن جو سڀ کان وڏو سبب ڀارتي مداخلت هو، جنهن -پاڪستان- خلاف -اوڀر- -پاڪستان- ۾ ماحول پيدا ڪرڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو هو (وڌيڪ ڏسو: -بنگلاديش-، جلد پهريون).بهرحال هن وقت -پاڪستان- چئن صوبن: سنڌ، پنجاب، -بلوچستان- ۽ خيبر پختونخواه (اڳوڻي سرحد) تي مشتمل آهي. آزاد ڪشمير -پاڪستان- جي پاڙيسري رياست آهي، جيڪا گذريل 63 سالن کان راءِ شماريءَ جي منتظر آهي. جڏهن ته 2009ع ۾ اترين علائقي گلگت کي صوبي جهڙي حيثيت ڏئي، ’گلگت- بلتستان‘ جو نالو ڏئي، قمر الزمان ڪائرا کي اتان جو پهريون گورنر مقرر ڪري اتي چونڊون ڪرايون ويون ۽ ، جنهن ۾ -پاڪستان- پيپلزپارٽي وڏي اڪثريت سان کٽي آئي ۽ -ان- -پارٽي- جي ئي چونڊيل اميدوار سيد مهدي شاهه کي گلگت- بلتستان جو پهريون وزيراعليٰ مقرر ڪيو ويو ۽ گـورنـر ڊاڪٽر شمع خالد جي وفات کان پوءِ فيبروري 2011ع ۾ پيــر ڪرم علي شاهه کي گلگت- بلتستان جو نئون گورنر مقرر ڪيو ويو آهي. ارضياتي طور -پاڪستان- کي هيٺين -ٽن- خطن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: جابلو علائقو: -پاڪستان- جي -اتر- ۽ اولهه ۾ جابلو علائقو آهي. هن ۾ -اتر- وارا -جبل-، هماليه جون شاخون آهن، -جن- جون قطارون ديوارن وانگر هڪٻئي پٺيان بيٺل آهن. انهن ۾ چترال ۽ مريءَ جا پهاڙ، ڪاغان وادي ۽ قبائلي علائقن جا پهاڙ شامل آهن. انهن جبلن مان هماليه -جبل- جي سراسري اوچائي 20 هزار فوٽ آهن، جنهنڪري اُن جون چوٽيون سدائين -برف- سان ڍڪيل رهنديون آهن، گلگت جي ويجهو نانگاپربت جي چوٽي 26 هزار فوٽ اوچي آهي، ۽ قراقرم جابلو قطار ۾ K-2 جي پهاڙي 28250 فوٽ اوچي آهي، -جتي- وسيع -برف- موجود رهندي آهي. اتر- اولهه واريءَ سرحد تي هندوڪش -جبل- پکڙيل آهي، جنهن جي چوٽي (تيرچ مير) 25353 فوٽ آهي. پهاڙي لڪن جهڙوڪ: بابُوسر، دره خنجراب ۽ لواري وغيره به گهڻو ڪري -برف- سان ڍڪيل هوندا آهن، گرمين ۾ -برف- ڳرڻ کان پوءِ ئي آمدرفت ٿيندي آهي.ميداني علائقو: -پاڪستان- جو تقريباً -اوڀر- وارو حصو ميداني آهي. -ان- کي سنڌو ماٿري چوندا آهن، ڇوته سنڌو درياهه ۽ -ان- جون ڀرتي ڪندڙ شاخون: ڪابل، جهلم، ستلج، راوي، -بياس- ۽ چناب آهن. سنڌو درياهه وارو علائقو وسيع ميدان آهي، جيڪو ڪشمير کان وٺي عربي سمنڊ تائين پکڙيل آهي، اُن جا ٻه حصا آهن؛ (الف) سنڌوءَ جو مٿيون حصو: هن حصي ۾ پنجاب ۽ -بهاولپور- جا علائقا شامل آهن. هتي جي زمين زرخيز آهي، ڇو ته هتي نهرن جو ڄار وڇايل آهي. -بهاولپور- واري خطي ۾، -اوڀر- طرف جيڪو حصو خشڪ آهي، -ان- کي ”چولستان“ چوندا آهن. (ب) سنڌوءَ جو هيٺاهون ميدان: هن حصي ۾ سنڌو درياهه جو پيٽ وڌيڪ ويڪرو آهي. اُن کان سواءِ -برسات- جي اڻاٺ سبب ڪجهه زمين ريگستان بنجي وئي، انهيءَ کي -آباد- ڪرڻ لاءِ گڊو، سکر ۽ ڪوٽڙيءَ وٽان -بئراج- ٺاهي، ڪيتريون ئي شاخون ڪڍيون ويون آهن. مٿانهون پٽ: هن علائقي جا ٻه حصا آهن: (الف) پوٺوهار، جهلم درياهه جي ڪناري سان، ٻه هزار فوٽ اوچو جابلو لوڻ (سينڌي لوڻ) جو پهاڙي سلسلو الهندي طرف هليو وڃي ٿو، جنهن ۾ هر هنڌ لوڻ جون ڇپون ملن ٿيون. اهو سڄو علائقو باراني آهي. -ان- ۾ گاسليٽ، ڪوئلو ۽ ٻي معدنيات جا ذخيرا موجود آهن. ڪوهستان لوڻ، جهلم نديءَ جي الهندي ڪناري سان لڳو لڳ ڏکڻ اولهه طرف سنڌو درياهه تائين پکڙيل آهي. -ان- سلسلي جي اوچائي لڳ ڀڳ ست سؤ ميٽر ٿيندي. ڪوهستان لوڻ ۽ -اتر- اولهه وارن جبلن وچ ۾ پوٺوهار جو مٿانهون پٽ آهي. -ان- ۾ -اٽڪ-، راولپنڊي (خاص ڪري ڪوهه مري ۽ ڪهوٽا جا علائقا) ۽ جهلم ضلعو شامل آهن. (ب) سليمان -جبل- ۽ کيرٿر -جبل- جي الهندي ۾ -بلوچستان- نهايت مٿانهون علائقو آهي، جنهن جي اوچائي 600 کان 900 ميٽر ٿيندي. هتي جي هوا نهايت خشڪ آهي ۽ -برسات- نه پوڻ ڪري سبب صوبي جي گهڻي ايراضي غيرآباد آهي. وچ ۾ لوڻ واري پاڻيءَ جي ڍنڍ آهي، اترئين حصي ۾ ڪروميم جا ذخيرا ملن ٿا.




رايا ؛ قرارداد لاهور، 1946ع واري دهلي قرارداد، ايراضي ۽ حدون، ) سنڌوءَ جو مٿيون حصو،
حوالو ؛ انسائيڪلوپيڊياسنڌيانا جلد ٽيون

ڇا اوهان وٽ -پاڪستان- سان لاڳاپيل ڪو مواد تصوير يا نقشو وغيره آهي، ته اوهان اهو مواد انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا سان شيئر ڪريو، اسان هن داخلا کي اوهان جي مواد سان وڌيڪ بهتر بڻائينداسين.
مواد موڪلڻ لاءِ ڪلڪ ڪريو
ڇا هي مضمون اوهان کي پسند آيو ته هن بٽڻ تي ڪلڪ ڪريو
//
مکيه صفحو
داخلا صفحو
فهرست موضوع
فهرست الف ب
تاريخ جا حوالا
تصويرون
جامع سنڌي لغت
سنڌي انگريزي لغت
بلاگ ۽ بحث
مدد ڪريو
ڊاڪومينٽيشن
اسان بابت
رابطو ڪريو

پاڪستان - مان نڪتل ٻيون شاخون-


ملڪ - موضوع جون ٻيون داخلائون-
باگڙ ديس
بحرين
افغانستان
برطانيا
برما
انڊيا
انگلنڊ
اردن
ايران
بيلجيم
بنگال
بنگلاديش
آرمينيا
آسٽريا
آسٽريليا
انڊونيشيا
آمريڪا
آئرلينڊ
اسپين
اتر ڪوريا
اٽلي
بازنطيني سلطنت
برازيل
برونئي
بوٽسوانا
ڀارت
تنزانيا
ترڪمانستان
ترڪي
ڀوٽان
تاجڪستان
تائيوان
ٽوگو
تيونس
تبت
ٿائي لينڊ
ٿٻيٽ
فارس
پاڪستان
جپان
جرمني
پاناما


.....ملڪ موضوع جون وڌيڪ داخلائون

انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، پراجيڪٽ آف سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حق ۽ واسطا محفوظ آهن